Seinsommargleder i nord

No er det blitt oktober og det er på tide å avslutte soga om opphaldet i nord på seinsommaren.

Eg har tidlegare skildra arbeidsveker i nord, men det var ikkje berre strev. Innimellom arbeidsøktene og på slutten vart det òg tid til fornøyelsar. Og det er jo ikkje tilfeldig at eg legg turane nordover til seinsommaren, med andre ord i moltesesongen. Molta kom seint i år, etter sein vår og blanda sommarvêr.

Sykkelrace og fossebrus

I Bergen har det som kjent nyleg vore eit heidundrande sykkel-VM. Då hadde vi allereie varma opp. I august gjekk nemleg Arctic Race of Norway av stabelen. Ein av etappane hadde målgang på flystripa på Bardufoss, etter fleire runder rundt flyplassen. Skal seie det gjekk fort i svingane, før ein rakk å knipsa bilete var ryttarane forbi. Flystripa er ein romsleg publikumsarena, og det er ikkje kvardagskost å kunne spasere fritt inn gjennom den militære flystasjonen. Litt meir dempa publikum enn dei oppskrudde bergensarane langs VM-løypa i Bergen, men høg nok stemning likevel. Den årvisse folkemusikkfestivalen Kalottspel gjekk også føre seg desse dagane, og her vart kulturelt innslag med dei ikoniske Istindan som bakgrunn.

Folkemusikk på flystripa og mønstring av militære doningar.

Desse dagane hadde vi gjestar, blant anna av ei sognedame frå Luster. Ho hadde til gode å sjå Målselvfossen, så då vart det ein tur dit, saman med nevø, niese og broderen. Fossen, som – sikkert med sterk lokal mobilisering – vart kåra til Norges nasjonalfoss for ein del år sidan, er flott den. Og kanskje kunne fossen med ein slik status fortene litt meir inviterande omgjevnader og tilrettelegging? I fjor gjekk vi tur frå «foss til foss», det vil seie til nabofossen Bardufoss, som vart lagt i røyr for mange år sidan og som i dag ikkje kan by på fossebrus.

Padling i Aursfjord

Fjordarmen Aursfjord (også kalla Sørfjorden) høyrer ikkje til dei mest berømte fjordane i landet. Men for innlandsbygdene Bardu og Målselv er det truleg lettaste tilkomsten til sjøen og fjordlandskapet. Fjorden er ein sidefjord til Malangen. Grensa mellom kommunane Målselv og Balsfjord går midt i.

Ved utløpet av elva ligg Aursfjordsaga, ei oppgangssag som høyrer inn under Midt-Troms museum. Området ved saga er eit utmerkt utgangspunkt for padletur ut Aursfjord til Malangen. Vi passerer vakkert kulturlandskap og fleire brygger med tjukke tømmerstokkar som bolverk, dette har eg ikkje sett andre stader.

Etter å ha runda neset kjem vi ut i hovudfjorden Malangen, og følgjer stranda til vi kjem ut til Tennholmen. Der er fint å gå i land og raste. Langs stranda dannar skiferbergartane artige formasjonar, jmf. biletet under.

På andre sida ser vi over mot «Malangen brygge» og hytteutbygging som skaut fart då Malangshalvøya vart landfast med Kvaløya og Tromsø.

Tennholmen er skildra også som turmål her: Tennholmen

Området ved Aursfjord er idyllisk i dag, men her var det drama på 1700-talet. Nokre har kanskje høyrt om søskenparet Birte og Benjamin, og Kjærvikmordet. Søskenparet vart dømt for mordet på Birte sin mykje eldre ektemann og avretta ved halshogging i 1741. Undervegs gøymde dei seg i ein fjellhole opp mot Mårfjellet. Det er litt ulike historiar rundt dette: sjå Kjærvikmordet og ein litt nyare versjon i artikkel i Nordlys. Historia er også dramatisert og gjekk som serie i NRK TV: Solens sønn og månens datter.

Det går merka tursti opp til skjulestaden Birtehula. Den har vi ikkje prøvd oss på enno.

I skog og fjell

Kvar seinsommar er det jakting på fjellets gull. Dermed er det meste sagt. Vårt lokale fjell skuffar sjeldan, sjølv i moderate molteår som i år. Det blir nok C-vitamin-tilskot denne vintaren også. Og ingen tur på fjellet utan rast på den faste plassen ved vatnet, sommar som vinter.

Det var ergerleg med all den halvmodne blåbæra, det såg ut til å bli ein strålande blåbærhaust. Blåbær skal jo vere foryngande seiast det. Det kunne vore greit å sikre seg nokre fleire friske år. Men blåbærmodninga rakk vi altså ikkje.

Ein treng ikkje ha nytteærend for å nyte ein tur. I tidlegare tider var det seterdrift i desse traktene. I år vart det gjensyn med Myrvangsetra, der eg ikkje hadde vore på mange, mange år. Dei opprinnelege bygningane er borte, men det vart bygd ny hytte å 50-talet. På Sundlisetra, der mine formødre/-fedre hadde seterdrift, er det knapt tufter å sjå, men staden ho sto vart markert med skilt for ein del år sidan.

På kjente gamle trakter: Myrvangsetra, Hestjordvatnet og Kvilarsteinen

Sosialt

Dette var gleder knytta til natur og friluftsliv. Men litt sosialt liv vart det sjølvsagt. Det vart hyggeleg gjensyn etter mange, mange år med barne- og ungdomsvenninnene Wenche, Sissel og Eli. Og Thora, tremenningen som eg sist møtte som 4-åring. Godt vaksne damer er vi blitt etter kvart. På ein kort Tromsøtur vart det besøk hos broderen og tante Solveig, den kvikke og blide tanta som no er den siste igjen av mor mi sin søskenflokk. I tillegg fekk Ellen & Odd og Halldis & Bård besøk på sine respektive hytter i Balsfjord og i Malangen. Gamle vener må ein ta vare på, og fleksibiliteten i pensjonistlivet er ei velsigning i så måte.

Vi var også innom Bardumartnan på Setermoen, der det vart innkjøpt lefser og honning frå dei lokale produsentane Ivar Foshaug og Knut Eide som bur i nabolaget. Verdas beste honning, no i to variantar. Legg merke til etikettane med bilete frå Sundlia, med Nessan, Barduelva og Mårtind i bakgrunnen. Vi heiar på biene og røktarane deira, dei har ein viktig jobb å gjere!

På Setermoen vart det også visitt til Kjellaug, som etter å ha vore vår næraste nabo på Sundheim no er bebuar på aldersheimen. Det er stilt på nabogardane no, dessverre.

Neste og avsluttande kapittel om returen sørover kjem i neste innlegg.

Posta oktober 3, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 2

Arbeidsveker i nord

Det er gått ei god stund sidan dei fem vekene i nord på seinsommaren, men no kjem det omsider framhald på soga. På grunn av utruleg, men vel fortent forseinka sommarvarme i Bergen eit par veker i strekk i september, er tida brukt til andre ting. Då lyt også nemnast eit sykkel-VM som nesten fekk meg til å tru at eg var blitt fullblods bergensar.

Etter tre overnattingar undervegs på vegen nordover «ankommer vi bestemmelsstedet», som vår GPS-venninne seier. Her ventar mykje jobb. Det er ikkje spøk å vere eigar av eit 60-tals hus 170 mil unna.

Til kamp mot vegetasjonen

Ein kjøleg og fuktig sommar har ikkje bremsa veksten av gras, høymol, bringebærskot, krypsoleie og anna ukrutt som ikkje høyrer heime på ein plen. Berre å brette opp ermane!

Den kun to år gamle elektriske plenklipparen bukkar under etter andre klipperunde. Motoren har havarert og kan ikkje reddast. På verkstaden meiner dei at Black & Decker har feildesigna modellen. Og vi er ikkje dei einaste som har opplevd havari. Klipparen må skrotast. Er det muleg å konstruere ein grasklippar utan skikkeleg lufting for motoren? Så viser det seg at årets modell faktisk har utbetra dette. Etter litt parlamentering med Extra Bygg på Andslimoen blir det ny klippar – med litt prisavslag. Batteridrift denne gong, slepp å vase rundt med ledning rundt beina. Men tre ladingar må til for å rekke over heile tomta.

Maling og fasadeklatring

Huset var sist malt ein gong på slutten av 80-talet. Malinga har halde seg forbausande godt, men no er det på tide med ein ny omgang. Same gilde gulfarge – lys oker – som før, vi let oss ikkje påverke av den grå trenden. I den vesle fargehandelen på Andselv har vi no etter kvart blitt kjente fjes og vi får god sørvis. Smått er ofte godt.

Vi tenkjer sjølvsagt Helse, miljø og sikkerheit (HMS), her skal vi ikkje brekke bein eller rygg. Tilfelle med fatal utgang har vi også høyrt om. Vi sløyfer stillas, men utstyrer oss med stigesokkel for å unngå sidevelt, samt klatresele. Arbeidsdeling: sambuar oppe på veggen i sele, eg nede. Klatreutstyr blir innkjøpt på sportsbutikken på Setermoen, med kyndig hjelp. Metoden vekker interesse hos naboane, kanskje får dei litt ekstra å snakke om? To strøk må til. Det dukkar opp blemmer, her ligg det nok linolje i botn. Det får vi berre leve med.

Maling: prosess og testing av sikkerheitssele. Nede til høgre situasjon ved avreise. Nymalt hus og nyklipt plen med kveldssol over lia.

Farvel til skrotet?

Eg har tidlegare i år hatt opprydding heime i Bergen, og kvitta meg med mangt som fylte opp bodane. No er det på høg tid med rydding i sjåen, der mine no avdøde foreldre har plassert ting og tang opp gjennom åra. Min foreldregenerasjon tok vare på det meste. Dei stifta bu i etterkrigstida, og mykje kom til nytte. Å ta vare på det ein hadde var vanleg og naudsynt før i tida, i motsetnad til i dag. Men her som elles gjeld det å finne rette balansen. Av og til må ein berre innrømme at ting ikkje varar evig og lære seg å ta farvel.

Ting som etter ei tid ikkje fekk plass innomhus vart flytta ut i sjåen. Der har det vore fullt lenge, og eg har skjønt at det er mitt ansvar å skape orden. Sidan det ikkje er eg sjølv som har stått for lagringa er det ei viss spenning knytta til kva som gøymer seg der. Kva er for eksempel innhaldet i dei mystiske kartongane som ligg under alt lausøret på overflata? Vi leiger oss ein romsleg tilhengar og går på med krum hals.

Etter å ha sortert og kvitta meg med det meste i dei øvste laga finn eg fulle esker med materiale til matter, det vil seie avlagde klede og andre tekstilar, delvis oppklipt. Mor mi har nok hatt store planar om gjenbruk, men her er materialet blitt liggande kanskje i 40-50 år. Dessverre er ikkje tøyet sin tilstand slik at det innbyr til vidare gjenbruk. Det blir eit litt vemodig gjensyn med tøy som ein gong var i bruk, mange minne dukkar opp. Men altså exit.

Far min, som gjekk bort alt i 1977, var siviltilsett i Forsvaret og hadde tilgang til militært overskotsmateriell. Derfor finn eg plenty med skjorter, genserar, bukser, sokkar og undertøy, ja også soveposar, Dessverre har nok både mor mi og far min gøymt på alt dette til inga nytte. Det går nok i bosset.

Nei forresten, ikkje alt går i bosset. Overraskande nok fnn eg ein kartong med avlagte klede frå mor mi. Av ein eller annan grunn har dei hamna her i sjåen. Dei skreiv seg nok frå 70-talet. Mor mi var ei klesinteressert dame med sans for farge og fasongar. Hadde ho vakse opp i ei anna tid hadde ho kanskje vore designar? Her plukka eg ut nokre eksemplar som – i desse retrotider – truleg kan vere interessante for den rette. Desse er no levert til Fretex i Bergen. Det er berre å håpe at dei kan få eit liv nummer to hos den rette.

Inst i ein gamal kjøkenbenk finn eg far min sine slitne bøker med reiseskildringar frå fjerne himmelstrøk. Er har mistanke om at desse måtte vike frå bokhylla då mor vi vart medlem i Bokklubben. Far min var svært opptatt av framande kulturar, eg hugsar spesielt han var fasinert over hovudjegarane på Ny Guinea. Hadde han levd i ei anna tid hadde han vel kanskje blitt etnolog eller sosialantropolog? Nei, desse bøkene tar eg vare på.

Far min vart i staden ein habil snekkar. Det var det som var oppnåeleg opplæring den gongen i dei harde 30-åra. Som eit sideprosjekt denne sommaren har eg pussa opp nokre små bord som han laga. Eit av desse var opphavleg laga som møbel til leikestova mi, men var så fint at det i staden vart tatt i bruk til radiobord i stua. No var det blitt slitt og stygt på overflata, men etter sliping og ny lakk har bordet atter fått ein plass i stua.

To fulle lass med boss vart til slutt frakta til næraste miljøstasjon i nabokommunen Målselv, som er tilslutta det interkommunale selskapet Senja avfall. Her har dei opent nesten kvar dag i motsetnad til stasjonen i Bardu, som eg betalar renovasjonsavgifta til. I Målselv ser dei stort på det og tar imot avfall også frå dei som måtte kome over kommunegrensa frå Bardu. Veit selskapet om denne snyltinga, tru?

Refleksjonar

Eg tenker at mange av oss har urealistiske førestillingar om alt vi skal få utretta i vår levetid. Vi fyller opp med ting rundt oss som om vi skulle leve evig. Samtidig er vi dyktige til å fortrenge og utsette. Eg trur ein lærdom frå denne sommaren sitt strev må bli å ha kontroll med tinga og så langt råd er gjere opp vårt bu i eiga levetid.

For mitt vedkomande vart eg inspirert til gjenbruk. Vel heime i Bergen gjekk eg laus på gamle dynetrekk. Ja, eg var til og med innom Fretex for å skaffe meg eit par nye for ein billeg penge. Oppskrifta er kort sagt: rive i strimler, nøste opp, hekle fastmasker med heklenål nummer 10. Eg synest dei vart flotte.

I neste innlegg skal eg skrive litt om fornøyelsane som vi også omsider fekk tid til, etter all jobbinga. Og korleis vi kom oss sørover.

Posta september 29, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 1

Frå Hidra til dalstroka nordaførr

Eg har for første gong vore på Hidra. Ikkje Hitra i Sør-Trøndelag og heller ikkje Hydra, den greske øya som i si tid var tilhaldsstad for kunstnarar som forfattaren Axel Jensen og for ikkje å gløyme Leonard Cohen, saman med si norske venninne Marianne (..»so long Marianne..»)

Wikipedia åtvarar mot å forveksle Hitra og Hidra. Men namnet på dei to øyene har same opphav, det kjem frå gammalnorsk Hitr eller Hitrar der tydinga er «splitta» frå fastlandet.

Men no altså Hidra, som er ei øy i Flekkefjord kommune i Vest-Agder med 700 innbyggjarar. Eg må innrømme at denne øya aldri var i mine tankar før det kom invitasjon til eit bryllup som skulle finne stad nettopp på Hidra laurdag 1. juli. Akkurat denne delen av landet har – for meg – vore ein gøymt og gløymt del av kongeriket. Kysten Jæren – Lista er vel noko av det mest eksotiske ein Bardudøl kan tenke seg. Og dalstroka innafor liknar heller ikkje mykje på dei breie og frodige dalane i Indre Troms. Men frodig er det også her på Sørlandet, med tett edellauvskog mellom bergknausane.

Kvifor er no Hidra interessant å samanlikne med Bardu? Det har seg slik at min svigerfamilie er blitt tungt inngifta i ein familie med band til Hidra. Same familie har òg band til Bardu. Når eg seier at familien heiter Reistad, er det sikkert bjøller som ringer hos dei som høyrde til Bardu kyrkjelyd i åra 1955-1964. Nils Jørgen Reistad var første sokneprest i Bardu etter at Bardu i 1955 vart eige prestegjeld. Eg sto til konfirmasjon i 1963 og vart konfirmert av Reistad. Og han kom altså frå Hidra. For ordens skuld – prestefamilien har ingenting med skirennet Reistadrennet i Bardu/Målselv å gjere. Oberst, flygar og idrettsmann Ole Reistad som gav namn til dette rennet kom frå Oslo.

Ungeflokken på fire tilbrakte altså mange oppvekstår på Setermoen i Bardu, så også sonen Georg Reistad, far til brura. Georg er også prest (no pensjonert), og sto for vigselen. Svigersonen er nevøen til min sambuar. Det lyt nemnast at søstera til nevøen er gift med broren til brura. Her deler ein altså praktisk nok på svigerforeldra. Dette betyr også at eg tidlegare har møtt Georg og dei tre søstrene hans i bryllup. Vi snakka også då om deira tid i Bardu.

Bryllupsdagen var velsigna med strålande vêr. Eg tippar det i forvegen var sendt nokre bøner om godvêr. Nydeleg brur og stilig brudgom, dei kom attpåtil romantisk roande i båt til restauranten Isbua, der festen fann stad om kvelden.

Då var Ingrid og Espen gifte, og i den raude bygninga lengst bak oppe til høgre var det bryllupsfest

Sundagen kom med regn. Då drog vi vidare inn til fastlandet, men først ein tur innom Reistad nordaust på Hidra, der Reistadfamilien no har fritidsbustad i huset der Nils Reistad tilbrakte sine pensjonistår. Han døydde i 1994. På nabotomta ligg garden der faren Nils Reistad vaks opp.

Vi vart budne inn på kaffe og restar frå kakebordet dagen før, og hadde ei triveleg stund der vi snakka om Bardu, felles kjente og mykje anna. Det er ikkje vanskeleg å høyre at Georg bryt på Bardudialekten.

Øverst garden der presten Nils Reistad vaks opp. Under Georg med ektemake Ingebjørg og familiens fritidsbustad.

Det er mange nydelege kvitmåla og velstelte sørlandshus på Hidra. Men dei verka påfallande ubebudde. Seinare på sommaren blir dei vel fylt opp – det er nok her som så mange andre stader at husa der folk tidlegare budde er gått over til å bli feriebustader.

Vi er elles på historisk, for ikkje å seie førhistorisk grunn. Hidra har hatt busetting sidan steinalderen og det er mange funn derfrå og framover som viser kontakt med utlandet. Dei eldste funna er datert til rundt 9500 år før vår tid. Det er gjort rike funn fra vikingtida. På Reistad er det funne ein runestein – Reistadsteinen som har denne innskrifta: «Yðingr ek Vakr nam reit» som tyder: Yding. Jeg, Vakr, har tatt jorden i besittelse). Landnåm var det også innanlands på denne tida, ikkje berre på Island og dei andre øyene i vest.

Eg nemnte innleiingsvis forskjellen mellom Hidra og Bardudalen. Geografisk er det ein annan verden. Men kanskje er det ein fellesnemnar når det gjeld det, skal vi seie åndelege. Sørvestlandet og dalstroka innafor er rekna for å vere strengt pietistiske. Arne Garborg kalte det i ei artikkelsamling for Det mørke fastland. Dei som kom sørfrå og busette seg i Indre Troms på slutten av 1700-talet og ut på 1800-talet var også stort sett av det gudfryktige slaget, påverka av Hans Nielsen Hauge.

Då må eg nesten også ta med eit bilete av Bardukyrkja, der altså Nils Reistad var sokneprest. Kyrkja er bygd etter modell av Tynset kyrkje. Dei fleste nybyggjarane som kom til Bardu på 1800-talet kom frå Tynset.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA — Bardu kirke, der Nils Reistad var prest

Etter Hidra gjekk turen over Listalandet, med eit forblåst besøk på Lista fyr, deretter til Mandal der vi tilbrakte eit par dagar. Ikkje særleg imponerande sommartemperatur, men det vart eit raskt dypp i kjøleg sjø på Sjøsanden, berre for å kunne seie at eg har bada i år. Det er ikkje sikkert det blir fleire høve. Dette vart sommarens Sydentur. Norge – med sitt lunefulle sommarvêr – får duge i år.

Lista – med fyr og tradisjonelt samanbygd hus

Mandal kunne eg sikkert skrive meir om. Sidan eg var der sist for ein mannsaldar sidan er det gjort omfattande byutviklingsgrep. Der er kome både «Aker brygge» på gamalt industriområde, nytt kulturhus på andre sida av elva med gang/sykkelbru over – og nytt Amfi-kjøpesenter i randsona av sentrum. Høyrest kjent ut?

Mandal med kulturhus, nybygg og Sjøsanden. Og Lindesnes fyr

Denne turen til Norges sydkyst vart avslutta med ein svipptur til Skjernøy utanfor Mandal, og så heimover til Bergen via Sirdal, Suleskarvegen og Haukeli. Neste langtur går til motsett ende av landet, til dalstroka nordaførr – etter 170 mils bilkøyring,

Uansett kor ein kjem i verden, er det noko å sjå. Grev ein litt, finn ein alltid ei historie eller fleire, og interessante samanhengar kan dukke opp. Eg ser at eg som pensjonist er heldig med min fagbakgrunn. Det kjem nok fleire geografitimar.

Posta juli 15, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 2

Ei veke i nord: frå vinter til sommar

Igjen har eg vore ei veke i nord. Det forpliktar å ha overtatt ein eigedom som ligg på 69 grader nord, om lag 170 mil frå primærboligen i Bergen. Det var tid for våronn på tomta.

Denne gongen var snøen knapt tint då eg kom, etter den kaldaste mai månad i manns minne. No hadde eg følgt nøye med på vêrmeldingstenesten Yr i fleire veker for å finne rette reisetidspunktet. Då eg skjønte at varmlufta frå søraust (russarlufta) var på veg, slo eg til.

Straffa for å vente så lenge var sjølvsagt at det ikkje var billege flybillettar å få tak i. Fire tusen kroner, takk, skulle Norwegian ha for å fly tur-retur Bergen-Bardufoss. Og det var endatil såkalla lågprisbillett. Kor urettferdig er ikkje det for ein landsdel utan reelle alternative transporttilbod?

Førsituasjon den 7. juni. Få teikn til sommar

Det lauvast i li

Sett frå lufta den 7. juni var det lite som tyda på at det var to veker til midtsommar. Men det betra seg dramatisk. I løpet av to dagar med godt over 20 grader sto skogen grøn. Og det var ikkje ein sky å sjå heile veka.

Det er ikkje uvanleg å hoppe over våren her nord. I Bergen, der eg bur til vanleg, er det stort sett same vêr og temperatur året igjennom, men som regel med ein lang og som oftast fin vår. Lauvtrea bruker gjerne vekesvis på å bli grøne. Å kome nordover på forsommaren er ei spesiell oppleving og ei påminning om kontrastane i dette langstrakte landet.

Vinterens siste sporsnø. Elgen sine visittkort kjem fram, hestehoven tittar fram, blommen krøllar seg og bekkane brusar.

Når eg er på min fødestad i Sundlia prøver eg alltid å få meg ein tur på gamle trakter opp i lia. Der er det no bygd skogsveg og dei gamle stiane eg brukte i yngre dagar er gjengrodde. Dette var stiar som gjekk til setrene den gong det var seterdrift, og elles til fiskevatn og vidare til fjells. Enkelte av stiane er merkte, men dei er lite brukt og bregner og buskas gjer dei lite framkommelege. Det positive er at skogsvegen er lett og fin å gå for aldrande damer!

Floraen i dei frodige liene i dalføra i Troms er eit kapittel for seg. Tidlege blomster her er gulveis (gulsymre), soleihov og ballblom (knappsoleie). Og så har vi «blommen» som dominerer i liene og som eigentleg er bregnearten strutseving. Dei nye skota på blommen er spiselege, ja skal vere ei delikatesse, men det har eg til gode å prøve. «Bispestav» er eit anna namn på denne bregnen, og kjem av formen på dei nye bladene.

Strutsevingen må ikkje forvekslast med ormetelg. Forskjellen er at strutsevingen har eit separat brunt blad med sporer, mens ormetelgen har sporene på sjølve dei grøne blada. Etter nøye konsultasjon i faglege kjelder har eg funne ut at det er strutseving og ikkje ormetelg vi finn oppe i lia.

Eg undrar meg over at gulveisen ser ut til å ha blitt meir vanleg enn før. Den liknar på kvitveisen, ein karakteristisk vårblomst på Vestlandet. Gulveisen var ikkje vanleg då eg vaks opp, og den er faktisk rekna som sjeldan. På Vestlandet har eg aldri observert denne arten. At gulveisen er kommuneblomst i Bærum får vi bære over med. Blåveisen hadde vel høvd betre på dei kantar?

Ballblom – eller knappsoleie som vi pleide å kalle denne flotte og velduftande blomsten – er Troms sin fylkesblomst. Korleis det skal gå med fylkesblomstane i den nye regionen som består av Troms + Finnmark gjenstår å sjå. Dette spørsmålet gjeld no forresten heile stortingsvedtaket om regioninndelinga som kom den 8. juni. Det kjem eit val i september.

Seinare på sommaren kjem høgstaudene: turt, storkenebb, rød jonsokblom (eller Maria bløde som vi brukte å kalle den), mjødurt, vendelrot med fleire. Det er elles slått fast frå forskarhald at Troms er frodigaste fylket i landet.

På tur opp lia passerer vi Kvilarsteinen, ein populær rasteplass med vidt utsyn mot fjella ikring.

Utsikt frå Kvilarsteinen. Istind, Hjerttind og Vesle-Ala.

Våronn

Hovudærendet mitt nordover denne gongen var eigentleg ikkje kos og fornøyelse. Eit mål tomt med «plen» kan by på mykje slit. Eg brukar hermeteikn fordi dette jordstykket etter nokre år med mangelfull skjøtsel knapt fortener å kallast ein plen. Rett skal vere rett: det dreier seg ikkje berre om vanskjøtsel. Etter at plenen for nokre år sidan vart gravd opp for å drenere vart det kjørt på ny jord og tilsådd. Det som kom opp viste seg å vere ca. 70% ugras.

Lass på lass med daugras måtte vekk. Grunna sein vår var det lite grønt gras, men ugraset, og då særleg den forhatte høymugla (høymol for søringar) såg ut til å ha det travelt med å kome seg opp. Det er lansert fleire kjerringråd for å bli kvitt styggedommen. Her kan nemnast eddik, kokande vatn, salt osv. Men eg bestemte meg for å ta ondet ved rota, bokstaveleg talt. Eg fann ut at spett var det best eigna reiskapet. Eg ante ikkje at ukruttet hadde slike imponerande pelerøter, dei største på storleik med ei middels gulrot.

Istinden kan ein nyte både i midnattsol og morgonsol.

Midnattsola viser seg ikkje på denne sida av dalen, men sola står opp kl. 2 og står høgt på himmelen i 5-tida. Altså er det all grunn til å starte dagen tidleg, og ein kan halde på langt ut over kvelden om kreftene strekk til.

Samferdsel i nord – og livet langs E 6

Det vart mykje botanikk den her gongen. Eg kunne ha skrive om mykje anna. Innleiingsvis uttrykte eg misnøye med samferdselstilboda her nord. For snart 100 år sidan vart det fatta vedtak om å bygge Nord-Norgebanen, men etter at banen vart ført fram til Fauske i Nordland i 1958 stoppa det opp. I det siste er det blåst nytt liv i planane. Forlenging av jernbanen nordover kjem nok ikkje i mi levetid, sjølv om det i Nasjonal transportplan vert sett av eit par millionar til utgreiing av bane fram til Tromsø. Det er næringsutvikling og då særleg sjømateksporten som no er hovudargumentet. Men persontransporten vil jo følgje med på lasset.

Ofotbanen som går til Narvik frå Sverige er ein slags Nord-Norgebane, men den stoppar altså i Narvik og derfrå er det vegtransport som gjeld. Å få gods over frå veg til bane vil vere gunstig med tanke på klima og miljø, også for lokalmiljøet. Vi som har tilhald ved E 6 i Bardu veit kva det vil seie å ha all godstransport på veg mellom nord og sør dundrande forbi til alle døgnets tider. Strekninga Narvik – Tromsø er særleg tungt belasta av godstransport med bil. Og i Indre Troms har vi militære køyretøy i tillegg til anna tungtransport.

Les meir om framtidig jernbane i Nordnorsk Debatt

Eg kunne ha skrive mykje anna også, om uttynning av busetnaden på landsbygda i nord, om nedlagte gardsbruk, gjengrodd kulturlandskap osv. osv. I Sundligrenda – som då eg vaks opp var eit levande lite lokalsamfunn med folk i husan og dyr i fjøsen – står no dei fleste nabohusa tomme. Nokre er overtatt eller utleigd til våre nye polske landsmenn, andre fungerer som feriebustader for fråflytta folk som meg. Folk i det nye bustadfeltet eit lite stykke unna er framande for meg. Bjørkeskogen kryp lenger og lenger ned mot bebyggelsen. Gran, tett planta på 60-talet, har begynt å prege bjørkeliene, med dei følgjer dette får for blåbærhaust og andre lyskrevjande planter. Mykje er endra i min barndoms dal. Då er det ei trøst at den majestetiske Istinden er den same, sjølv om breen ser ut til å minke. Dette fjellet skal eg skrive meir om ein annan gong.

Eg er no tilbake i Bergen, i regn og gråvêr og 14 grader, altså standard sommarvêr. Etter å ha tilbrakt ei veke under skyfri himmel, med spirande vekster og nyutsprunge lauv, kjennest det nesten brutalt å komme tilbake til Bergen sin overdådige grøne vegetasjon, med digre tre og prangande rododendronbusker!

Posta juni 17, 2017mars 16, 2018 av livsundheim 1

Kremtoppar og gummistøvlar

I håp om skikkeleg seinvintervêr, og for å ta ein pause frå alle ulydar som høyrer med når renoveringsarbeid pågår i heimen, har eg vore nokre førpåskedagar i nord. I sekundærboligen, som det så fint heiter i skattemeldinga. April er lunefull og finvêret kom først etter nokre dagar med regn og holke. Etter vêromslaget kom kremtoppane til sin rett, med nydelege heildekkande dyner av nysnø. Alle som har reist med fly over den nordlege landsdelen på ein klår vinterdag veit kva eg snakkar om.

Eg fekk ikkje tatt bilete frå lufta denne gongen, vinduet på Widerøe-flyet Tromsø-Bergen var for uklårt. Biletet over er derfor frå ein tidlegare tur. Det var synd eg ikkje fekk knipsa det utrulege synet på returen skjærtorsdag, med kremtoppar frå fjella i Troms og vidare sørover over Vesterålen, Lofoten og Steigen, før skyane overtok sør på Helgeland.

Men sjølvsagt vart det turar også mellom kremtoppane. Skiterrenget som eg er oppvaksen med, og som er min referanse for alt anna skiterreng, er fjellområdet som ligg mellom kommunane Bardu, Målselv, Sørreisa og Salangen. Her tronar Hjerttind med Hjerttindtuva ved si side, her ligg Kampen og Kampaksla, og frå Sundlifjellet, som ligg i skiløypa midtvegs mellom Setermoen og Bardufoss er det eit utruleg panorama. Heilt til Senja og fjella i Balsfjord og Lyngen kan ein sjå på klåre dagar. Litt nærare i synsranda ligg Vassbruna, Blåtind, Mauken og sjølvsagt sjølvaste sjefskremtoppane: Istindan. Istind skal eg komme tilbake til ein annan gong.

Utsyn mot Vakkerlødfjell, Hjerttind og Hjerttindtuva frå Sundlifjellet

Den 1. april i år gjekk Reistadløpet av stabelen. Det går frå Setermoen til Bardufoss og kryssar dette området. Dette er eit skirenn som har vore arrangert årleg sidan 1958, men i år var første året med status som eit renn i Visma Ski Classics, der bl.a. Birkebeinerrennet og Vasaloppet inngår. Reistadløpet vart overført på NRK TV i si heilhet og både landskap og arrangement fekk mykje skryt. Men skuffande nok ingen omtale i Sportsrevyen. Fotballen trumfar det meste.

Gummistøvlar

Kva har så gummistøvlar med kremtoppane å gjere? Ikkje anna enn mi personlege tilhøyrigheit til eit geografisk område som både byr på snø og vatn. Det har seg slik at min såkalla sekundærbolig ligg på eit jorde som tidlegare var myrgrunn, og på hustomta ligg ei vasskjelde. Vatnet sig kontinuerleg inn eine hjørnet i kjellaren og fører med seg rusthaldig slam, som tettar til avløpet og forårsakar oversvømming på kjellargolvet. Dreneringstiltak har vist seg fånyttes. Altså er tette gummistøvlar eit must. Då eg skulle lense denne gongen vart eg søkkvåt på beina fordi eg trudde dei billege støvlane eg kjøpte for eit par år sidan ville halde vatnet ute. Nei, her måtte det skaffast nye støvlar.

Av garde til Andselv for å kjøpe støvlar, men først ein tur innom Coop der auga fell på den siste boka Henning Mankell skreiv før sin død i 2015. Boka, som har tittelen «Svenske gummistøvler» vil eg påstå er ein av forfattaren sine beste og mest velskrivne. Det viser seg at hovudpersonen i boka strevar med å få skaffa seg nye gummistøvlar av merket Tretorn. På G-sport på Andselv fekk eg kjøpt eit par skikkeleg solide svenske støvlar – av merket Tretorn. Dessutan vart påskelektyren sikra. Støvlane mine er staselege, med oransje snøring. Sidan eg ikkje er sponsa av produsentane, legg eg ikkje ut bilete.

Men vent litt. Har eg ikkje hatt svenskestøvlar før? Eg minnest støvlane eg hata då eg var sånn ca 4-5 år. Vi kalla dei rett og slett «svenskestøvlane». Dei var håplause å få av og på. Det er desse eg har på meg på biletet under, der eg til tross for dei umulege støvlane ser ut til å vere i brukbart humør.

Sidan eg no er litt tilbake til barndommens rike, kan eg jo også ta med ei bilete frå ein av dei første skiturane mine, på jordet der det nokre år seinare kom opp eit hus – med innebygd vasskjelde….

Så kan eg sjølvsagt kritiserast for ikkje å kjøpe norskproduserte støvlar. Kva er i vegen med Viking? Sikkert ingenting, men Vikingstøvlar var altså ikkje å få tak i der og då. Og vi har vel stort sett få motforestillingar mot utanlandsprodusert fottøy.

Og Sverige er nær nabo. Nokre mil bakom haugane på biletet over ligg svenskegrensa. Ja, for Sverige er naboland også her nord, ikkje berre på Austlandet slik ein kan få inntrykk av når ein f.eks. høyrer nyheitsreportasjane om nordmenn sin trafikk til Strömstad i påsken. Og i same slengen kan ein jo lure på kor dette «påskefjellet» er – det ligg visst sør for Dovre ein stad? Ikkje veit eg, men sikkert er det at finaste påskefjellet er her nord.

Posta april 19, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 2

Ull er gull – heia Hillesvåg!

For eit par veker sidan var min sambuar og eg eit ærend til Knarvik, kommunesenteret i Lindås kommune og regionsenter i Nordhordland. Bakgrunnen for dette var at min sambuar sitt pass måtte fornyast. Etter omlegging av kva politistasjonar som kan utstede pass, må bergensarane, i staden for å få dette gjort i sentrum som tidlegare, no reise til bydelen Fyllingsdalen. Eller som fleire i nordre bydel har funne ut er eit betre alternativ: ta turen over Nordhordlandsbrua til politistasjonen i Knarvik.

Ærendet var kjapt unnagjort og etter ein rask runde i det svære, og reint ut sagt ikkje særleg sjarmerande kjøpesenteret, var det framleis mykje att av dagen. Så kva kan ein elles finne på ein tidleg tysdag føremiddag midtvinters ved Osterfjorden? Eg var på dette tidspunktet i gang med å strikke ein genser med garn frå Hillesvåg ullvarefabrikk, og hadde lenge vore nysgjerrig på denne fabrikken. Eg visste at bedrifta hadde fått status som économusée. Min tidlegare arbeidsplass Hordaland fylkeskommune har støtta opp om économomuséa her vest på ulike måtar.

Etter knappe 10 minutts køyring er vi framme. Vi kjem først inn i butikken, som byr på utruleg mange flotte produkt. Reine godtebutikken! Resultatet vart ei ny ladning med garn, som også er billegare å kjøpe her enn på nett og i utsal i byen. Så i skrivande stund er eg i gang med genser nummer to denne vinteren.

Imponerande utval av strikkegarn. Like mykje på andre veggen.

Frå butikken går det ei trapp opp i andre etasje, der vi forutan ein butikk med ullfilt også kan sjå inn i produksjonslokalet (sjå biletet under). Her føregår produksjonen med gamalt og velprøvd utstyr.

Ull i fem generasjonar

På Hillesvåg ullvarefabrikk blir det produsert strikkegarn og ull til toving. Fabrikken er ei familiebedrift som har vore i same familie i 100 år. I den tronge gangen i andre etasje, der det heng informasjon om historia til fabrikken, støytte vi på Gunnar Myhr, som tilhøyrer tredje generasjon. Han overtok leiinga av drifta i 1954, etter å ha utdanna seg som tekstilingeniør i Norrköping i Sverige. Det er hans søner som i dag driv fabrikken, men Gunnar kunne fortelje at femte generasjon no er på veg inn. Fabrikken har 15-20 tilsette som i hovudsak kjem frå nærområdet. Gode lokale arbeidsplassar!

fullsizeoutput_1852 — Gunnar Myhr, tredje generasjon, kunne fortelje mykje interessant om drifta før og no.

Det er i all hovudsak norsk ull som vert nytta som råstoff i produksjonen. Norsk ull har ord på seg for å ha høg kvalitet.

Ull frå ulike saueraser. Mykje av garnet frå Hillesvåg kjem frå pelssau (i midten nedst) – ei blanding av blå og grå spælsau og svensk gotlandsfår.

Norsk pelsullgarn frå Hillesvåg

Sjå artikkelen «Norsk ull er gull» i Bladet Forskning

Mottak og klassifisering av norsk ull

Mine strikkeprosjekt

For meg har strikking som aktivitet vore i dvale gjennom fleire år. No har eg betre tid til slikt, og må nesten gi litt plass for sjølvskryt når eg har sjansen. Det er først i år at eg har begynt å strikke med garn frå Hillesvåg.

Garnet er levert i hesper og må nøstast opp, etter gamalt. Har ein ikkje ein person i nærleiken med to villige armar, må ein ty til ein stolrygg. Det er uansett viktig å passe på. Kjem ein skeivt ut er det brysamt å hente seg inn att. Eg har strikka ein genser i pelsullgarnet Blåne, og held no på med ein genser i Ask. Gode norske namn på gode garnsortar.

Oppskrifta på genseren til venstre under er i Troll, men eg brukte altså Blåne som har same strikkefastheit. Blåne er mjukare enn Troll. Prosjektet til høgre skal bli ein «Rallargenser», som eigentleg er ei oppskrift frå Dale garn.

Ull eller olje

I heilt andre enden av Lindås kommune ligg oljeraffineriet på Mongstad som vart etablert i 1975. Oljealderen er no på hell. Ullalderen har vart lenger og vil neppe ta slutt så lenge det veks ull på sauen. Og så lenge det finst sauebønder.

Olje er råstoff for plast. Plagg av fleece har i dag erstatta ull i mange av dei plagga vi bruker dagleg. Fleece er framstilt av plastmikrofibre. Plast har har vist seg å ha katastrofale konsekvensar for livet i havet. Og mikroplast er påvist i organismar på alle nivå i den marine næringskjeda. Slike konsekvensar har ikkje ulla.

Kva er eit économusée, og kvar finn vi dei?

Hillesvåg ullvarefabrikk har altså fått status som économusée. Eit économusée er eit konsept der gamle handverkstradisjonar får nytt liv gjennom eit visingssenter der ein både kan sjå handverket bli utført og kjøpe produkt. Slik er definisjonen på heimesida til Hillesvåg ullvarefabrikk:

Et ÉCONOMUSÉE er en håndverksbedrift som er valgt ut på grunn av sitt engasjement for kvalitet og autentisk arbeid. Håndverksbedriften skaper sitt eget driftsgrunnlag ved å produsere brukervennlige produkter laget etter tradisjonelle metoder og teknikker, og ved å tilby kvalitetsikrede kulturelle opplevelser til alle besøkende.

Museumskonseptet ÉCONOMUSÉE er utvikla i Quèbec i Canada (derav det franske namnet). På verdsbasis er det i alt 36 verksemder som har status som économusée. Norge er godt representert med 11 verksemder, alle ligg på Vestlandet og heile 8 i Hordaland. Forutan Hillesvåg kan nemnast Oleana, Oselvarverkstaden, Arven sølvfabrikk, Fjordtønna, Tønnegarden og Syse gard. Og fleire i nabofylka, bl.a. Aurlandssko i Sogn. Her ligg det til rette for mange interessante besøk!

Heimesida til Hillesvåg ullvarefabrikk

Oversikt over alle dei 36 économusea

Posta mars 6, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 0

Hellemyrsfolk, Ulskebjørn og husmannsvesen

Det er ikkje alltid enkelt å velje seg ut eit tema å skrive om. Det er så alt for mykje å gripe fatt i, både med tanke på fortid, nåtid og framtid. Ikkje er det alltid så lett å samle tankane heller, langt mindre kome med noko djupsindig. Av og til kan det kanskje vere nok berre å ta utgangspunkt i nærmiljøet eller siste sundagstur. Om ein ser godt etter har dei fleste stader noko ved seg, anten det no gjeld botaniske tilhøve, natur, kulturlandskap eller lokalhistorie.

Hellemyren

Eg bur på staden der Amalie Skram henta inspirasjon til bøkene om Hellemyrsfolket. Det vil seie ytterst i Sandviken, nær Fagerdalen, der det låg ein husmannsplass som no er nedbygd av nye bustadblokker. Skildringa av plassen i bøkene passar perfekt til skildringa av husmannsplassen Øvre Fagerdal. «Olaplassen» er ei lita slette her, som på tidspunktet før utbygginga var nokså attgrodd. Eg var fleire gonger der og plukka bringebær og bjørnebær.

Det var mykje strid om dette byggeprosjektet. Mange, bl.a. forfattaren Gunnar Staalesen, engasjerte seg sterkt for å bevare området som eit kulturminne. For å bøte litt på tapet har husrekka over fått namnet Olinestien, oppkalla etter Oline – «Småfylla», som i sitt trasige liv trøysta seg med sterk drikke og som la i veg både til byen og til Salhus for å slokke tørsten. Og som ved eit slikt høve endte sine dagar på tragisk vis.

I lia over Fagerdalen går det ein sti opp mot Hellefjellet, her passerer ein restar etter noko som kan ha høyrt til husmannsplassen (sjå biletet under). Det går elles stiar på kryss og tvers i skogsområdet her. God kvardagstrening i tildels bratt terreng – bra for oss moderne menneske som ikkje treng å springe etter kyrne.

Ytre Sandviken, som no er ein relativt sentral del av Bergen by, var på Amalie Skrams tid seint på 1800-talet for strileland å rekne. Hit ut gjekk ingen veg, for å komme til byen var det vanleg å ro. På Lønborg, i nærområdet til badeplassen Helleneset, var det fleire småbruk. Då området vart utbygd på 1960-talet forsvann spora etter desse. Det er underleg å tenke på at det eigentleg ikkje er særleg lenge sidan folk kjempa for tilvêret i landskapet rundt oss. I dag er Ytre Sandviken eit attraktivt bustadområde med tilsvarande høge prisar.

Her vi bur på Lønborg kan vi sjå rett over mot Askøy, som har sitt litterære motstykke til Hellemyrsfolket, om enn berre i namnet. Eg var ein gong til stades i eit familieselskap der det var til stades folk frå Juvik på Askøy. Ein av deltakarane meinte det var interessant at ein no omsider hadde fått til eit møte mellom Hellemyrsfolket og Juvikfolket!

I boka «Ytre Sandviken – fra Hellemyrsfolket til moderne bydel» av Jo Gjerstad (2012) er det utførlege skildringar av gardane og dei som budde der. Sjå lenke

Stallane

Eit stykke lenger nord for den gamle kommunegrensa mellom Bergen og Åsane, inn forbi Eidsvåg, ligg Jordalen og Selvik. Oppe på ei hylle mellom Jordalen og Vinddalen ligg husmannsplassen Stallane. Hit kjem ein anten frå inst i Jordalen eller frå Selvik. Staden er eit populært turmål for store og små, av og til i helgene er det visst også servering med kaffe og vaflar. Det mangla sist sundag, men her var likevel folk på tur.

Vinddalen og Ulskebjørnen

Interessant er det også å ta turen innom Vinddalen. I denne bortgøymte dalgropa under fjellet Ulskebjørnen ligg det ein stor gard. Det var i si tid skipsreiar Wallem som i 1937 kjøpte dei to gardsbruka som var her frå før. Desse var opprinneleg husmannsplassar under Jordal. Wallem ville omskape Vinddalen til eit mønsterbruk, og fekk sett opp ei løe som i si tid truleg var den største i heile Hordaland, til og med med flislagte vegger.

Nokre dagar etter sundagsturen til Stallane klatra min spreke sambuar opp på Ulskebjørnen og då vart det bilete av Vinddalen i fugleperspektiv. Og eit utsiktsbilete.

Vindalen sett frå Ulskebjørnen (foto: Bjørn Bertelsen)

Utsyn frå Ulskebjørnen mot Jordalsvatnet og Eidsvåg (foto: Bjørn Bertelsen)

Her kan du lese meir om husmannsvesenet i Norge

Posta februar 13, 2017juni 22, 2017 av livsundheim 0

Bygge mur

Den trumpete figuren på andre sida av Atlanteren, som snart berre manglar ein liten bart under nasen, skal no i gang med å bygge mur. Litt av eit prosjekt å ta fatt på. Kan vel skape mykje gode arbeidsplassar for folk i rustbeltet som no kan omskolerast til murarar. Finansieringa er visst ikkje heilt på plass enno, noko som kan bli ei utfordring når det samtidig er lova skattelette og satsing på annan infrastruktur. Naboen i sør har som rimeleg kan vere slamra igjen døra. Når alle ulovlege innvandrarar skal returnerast kan det vel også bli smått med arbeidskraft.

Mange av oss trudde og håpa at murbygging mellom land og folkegrupper var eit tilbakelagt stadium. Eg gløymer aldri novemberkvelden i 1989 då eg frå sofakroken framfor TV`en med stigande vantru såg Berlinmuren falle og folk klatre over. No er det igjen skremmande rørsler i Europa. Og Israel har som kjent forlengst bygd mur for å stenge ute og gjere livet mest mogleg surt for palestinarane.

Nei, slike murar vil vi ikkje ha. Og no set eg også strek for dagens politiske kommentar. Eg skiftar perspektiv og skal sjå litt på muring som samfunnsbygging og -utvikling.

Alternative murar

Eg høyrer no til kategorien 60+ på tur, det vil seie at eg ikkje – hm – murar meg inne. Eg går turar både i nærmiljøet og utanlands. Er det noko det er mykje av alle stader og til alle tider, er det nettopp murar til ulike funksjonar, i alle storleikar og former. Desse er viktige trekk i kulturlandskapet, og dei vitnar om menneskeleg strev for å skape betre livsvilkår. Steingardar, terrassar, diker og demningar finn vi overalt. Og vi treng ikkje gå langt. I Bergen og omland er det talrike døme.

I går såg vi sola i Bergen (!). Solhungrige Bergensbuarar hadde funne vegen ut i det fri. På min tur mellom Fløyen – Brushytten – Munkebotn meiner eg til og med at eg såg Bergen sin musikkguru Engelen fyke forbi på elsykkel ved Storevatnet. Men før eg kom så langt hadde eg eit stopp på Storediket. Her har gatekunstnaren Newton vore på ferde, men det er vel helst i bygatene ein treng gassmaske på godvêrsdagar vinterstid.

fullsizeoutput_17d5 — Gatekunst på Storediket

Dikene var opphavleg bygde for å sikre mølledrift og vassforsyning. Dei har lange historiske røter. I dag er dei særs verdifulle innslag i turområda på byfjella. På den mykje brukte turvegen eg gjekk i går ligg dei som perler på ei snor. Ved Storavatnet går det stiar til Stoltzekleiven og på motsett side kan ein klyve oppover til Ankerhytten, Rundemanen og Kvitebjørnen. Her finn ein fleire mindre diker.

På slutten av dette innlegget har eg lagt nokre lenker til kjelder som kan seie meir om historikken. Men før eg avsluttar, har eg lyst til å vise litt murarbeid på ein stad dit mange av oss legg vegen for å få oss litt sol og varme om vinteren. Min favoritt, i alle fall med tanke på murar, er kanariøya Lanzarote, og då særleg vindistriktet La Geria. Dette er døme på korleis ein ut frå eit karrig utgangspunkt, men med slit og pågangsmot har klart å produsere ypperlege vinar. Kvar vinranke er verna av ein sirkelrund mur av lavastein. Og meir fascinerande kulturlandskap skal ein leite lenge etter.

Om Mulelven

Om Storediket

Kulturminner på byfjella i Bergen

Om Munkebottsvassdraget og Store Sandvikens møllebruk av Jo Gjerstad

Informasjon og lenke til kart over dei sentrale byfjella

Murar på Lanzarote

Posta januar 27, 2017mars 15, 2018 av livsundheim 1

60+ på tur

Fri på det som tidlegare var arbeidsdagar fører med seg nokre nye dagsrutinar, eller skal vi heller seie moglegheiter. Det betyr at ein kan gå tur midt på blanke kvardagen, medan dei yngre årgangane er på jobb, skule eller barnehage. Det er då ein oppdagar alle jamnaldringane som er ute i same ærend. Spreke 60+, gjerne to og to, sporty kledd med det nyaste innan fottøy, raske og ledige i ganglaget. Fint det, og no er det slik laga her i denne bydelen Ytre Sandviken at vi har fått svære og breie turvegar som er skånsame for slitne kne. (Graden av tilrettelegging og inngrep i naturen kan gjerne diskuterast, men det let eg ligge her og no).

For eit kvart århundre sidan flytta vi hit til denne bydelen som vart bygd ut på slutten av 60-talet. Vi kjente oss eigentleg litt for unge mellom alle 60+ i nabolaget, og ville nok føretrekkje ein meir variert aldersamansetnad. Det løyste seg etter kvart. Det kom ungar som leikte i gata, generasjonsskiftet gjekk sin gang. Men no er forsyne meg også dei ungane vaksne og har forlengst fått seg kjærestar og om dei ikkje er flytta heimanfrå så er det like før. Så no er det altså vi som er mellom dei før nemnde litt keisame 60+ som er å observere i nabolaget og ikkje minst på nærbutikken. Men til skilnad frå tidlegare ser det ut til at denne aldersgruppa vert sprekare og sprekare, og det er dei ein helst møter i fin driv på Eidsvågfjellet og i Munkebotn.

Då eg flytta til Bergen var uniforma til Bergensmadammene på 60+ marineblå poplinskåpe, handveske, hatt og brune snøresko, og paraply sjølvsagt. Det var også som regel turantrekk. Slik oppfatta eg dei den gongen, og kanskje er hukommelsen min selektiv. Men eg er i alle fall sikker på at sprekare 60+ åringar enn no i 2017 har vi aldri hatt – og aldri har dei vore så talrike heller. Om 20 år er vi ikkje fullt så spreke lenger, men framleis talrike. Det blir ei utfordring for dei som hoppa paradis i gata på 90-talet. Demografien kan sporast og observerast i alle bydelane i Bergen, for ikkje å snakke om i nabokommunane. Slikt kan vere interessant for ein pensjonert geograf på tur.

Posta januar 10, 2017juni 17, 2017 av livsundheim 0

Livsløp

Stort og smått om liv og litteratur