Vårvinter i nord

Eg er såvisst ingen flittig skrivar her på bloggen. Men no fann eg ut at det var dags å gi lyd frå seg, no når vi nærmar oss våren og dagane er lyse. Men vinteren har visst ikkje tenkt å sleppe taket. Eg sit og ser ut kjøkenvindauget på min andre heim her i nord, det snøar tett, i motsetnad til det strålande, men sprengkalde vêret vi har hatt tidlegare denne veka. For augneblinken er eg smått bekymra for dei noko aldrande karane som for nokre dagar sidan la i veg på sin årlege skitur, denne gongen i Indre Troms, frå Dividalen, til den avsides Dærtahytta, via Pältsa i Sverige til Gåldahytta ved Treriksrøysa og så ned til Skibotn. Det var i alle fall planen. Eg håper dei kjem seg heim i god behald, det er meldt tett snø og kuling utpå dagen. Og mobildekkinga manglar sjølvsagt i desse fjerne traktene.

Samar i dølaland

Sjølv har eg hatt nokre fredelege dagar åleine. Og eg har gjort noko eg aldri har gjort før: gått tur på Barduelva i spora etter ein diger reinsdyrflokk (og snøscootarar). For første gong i mitt liv har eg vore vitne til reinflytting, eit par hundre meter frå husdøra.

Eg har i eit tidlegare innlegg her på bloggen skrive om «Dølar i Sameland», no kan ein visst snu på flisa! For mens alle gardsbruk som var rydda her i grenda av rydningsfolket som kom på 1800-talet vart nedlagde på sytti-åttitallet, har reindrifta tatt seg opp her i traktene. Samefamilien Oskal, med opphav i Kautokeino, slo seg i nyare tid ned i Troms og har markert seg på fleire vis. Fordi dei no er inngifta i mi slekt og etterkomarar bur i nabolaget, er det samiske innslaget i grenda blitt synleg. I nabokommunen Sørreisa har driftige medlemer etablert bedrifta Hjerttind Rein der dei sel eigenproduserte produkt.

Sist mandag fann reinflyttinga stad her i Sundlia, på veg frå vinterbeite til sommarbeite. No kom flokken frå Istindan, over Barduelva, over E6 (trafikken måtte vente, lang kø) og så opp til Sundlifjellet, som også er oppsamlingsområde til visse tider. Reinen kalvar og beiter i Hjerttind (Stàlonjargga) reinbeitedistrikt som ligg midt i Troms reinbeiteområde. Distriktet femnar om område i Bardu, Målselv, Sørreisa, Salangen, Dyrøy og Lenvik.

Sundlifjellet er, og har alltid har vore «vårt» fjell, med utallige turar sommar som vinter. Det er først dei seinare åra at reinen er blitt eit innslag i faunaen i dette området. Reinen er ikkje åleine hjortedyr i distriktet. I det siste er det også kome rådyr, det skal også vere observert hjort. Og elgbestanden er stor. Det er lenge sidan ein møtte på beitande husdyr i skog og fjell. Talet på rein i distriktet skal vere på rundt 2000.

Frå gamalt av var her trekkvegar for samar som kom frå svensk side. Dei hadde blant anna leir inst i Skoelvdalen fram til 1920-talet. Notidas reindrift her i traktene er med norske samar som har overtatt reinbeita frå eldre tider. Trugsmål mot samanes leveveg og kultur er i høgste grad på dagsorden i desse dagar, og kommunane er pålagt å ivareta reindriftsinteressene i si planlegging. Det er peikt på konflikt med bygging av hyttefelt, vegar, kraftutbygging, militær aktivitet mm. Det er utarbeidd ein distriktsplan for reinbeitedistrikt 20 -Stàlonjargga/Hjerttind reinbeitedistrikt som gjer greie for ulike interesser og konflikter.

*Her ligg reinen og kviler før ferda går vidare*

*Her starta reinen si ferd over elva. Hjerttind og Hjerttindtuva tronar i bakgrunnen.*

Men no er sola borte og det vert nytt påfyll av snø.

Litt av grunnen til pausen her på bloggen er at eg har arbeidd med eit bokmanus som eg no har levert frå meg. Det blir bok av det, men eg kan ikkje seie tidspunkt for lansering. Eg skal nok seie frå! Og så håper eg mange vil fatte interesse og kjøpe og lese når den tid kjem. Boka er ein historisk roman som bygger på verkelege personar og hendingar. Tips: les blogginnlegget mitt om haugianarslekt i Målselv.

God påske til alle!

Posta mars 30, 2023mars 30, 2023 av livsundheim 0

Rapport frå ein sommar

Vi har passert midtsommardagen som etter gammalt er den 14. juli. Eg var på skogstur eit par dagar seinare. Noko var endra, det gjekk det opp for meg at det var blitt tyst i skogen. Fuglane har avslutta årets songsesong, eit teikn på at det sakte med sikkert går mot haust. På våre kantar ventar vi enno på sommaren. Hittil har vi måtte ta til takke med om lag ein og ein halv godværsdag kvar tiande dag. Men når ein høyrer om rekordvarme rundt 40 grader og øydeleggjande skogbrannar rundt om både i nære og fjernare strøk, er utan tvil eit kjøleg og regnvått Bergen å føretrekke.

Det skremmande bakteppet er klimaendringane, som først no er kome oss så nær inn på livet at alvoret kanskje byrjar å sive inn også hos dei som nektar for at dette er endringar forårsaka av menneskeleg aktivitet. Og elles går jo verda sin skeive gang, med krig og andre truande menneskeskapte katastrofar. Faktisk ser det ikkje lyst ut verken på kort eller lengre sikt. Her i Noreg held vel framleis dei fleste hovudet over vatnet, førebels har vi mat på bordet og tak over hovudet, men i krisetider auker forskjellane mellom dei som har mykje og dei som har lite.

I nytt husvære

Eg får la verdsproblema kvile og heller skrive om hyggelegare ting frå mi eiga vesle verd. Det er viktig det òg. Vi har no budd oss inn i den nye leilegheita, det meste er på plass, vi har senka skuldrane, har markert innflytting med festleg samvær saman med familie, har hatt våre første overnattingsgjestar og er godt nøgde både med nytt husvære og nye omgjevnader. Utsikten vi tidlegare hadde mot Askøy er erstatta med interessant utsikt innover mot Sandviken, Bergen sentrum og langt sørover i Bergensdalen. Berre sørgeleg at vêret stort sett har hindra opphald på balkongane. Ja, vi har flotta oss med to, ein mot søraust og ein mot nordvest, i teorien skulle vi då ha sol både morgon, middag og kveld. I realiteten er det blitt ein sønnavinds- og ein nordavindsbalkong. Så lurer eg på om brannene sør i Europa har ført til langtransport av aske, eg har undra meg over at kluten stadig blir gråsvart når eg tørkar av bord og stolar ute. Kva nedfall skulle det elles vere?

Utbygginga her i Breiviken er på langt nær ferdig. No står det gamle Merinospinneriet for tur, i Merinokvartalet skal det bli leilegheiter og kanskje noko meir. Vi har ei tid observert arbeid på taket, arbeidarane er iført kvite vernedraktar og liknar på astronautar. Truleg er det asbest dei vernar seg mot. Måsen held ofte spetakkel nett over dette bygget, kan det vere at dei er opprørte over tapte reirtomter? I utbyggarkjempen Bonava har dei nok møtt ein overlegen konkurrent.

*Utsikt frå balkongen mot byen på ein av dei mange grå dagane. Vi ser litt av taket på Merinospinneriet der det skal kome to nye etasjar.*

Reiser i sør og nord

Men så har vi jo slett ikkje vore i Bergen heile tida. I løpet av forsommaren var vi både i hovudstaden, i Bardu og i Bodø. Så om tida har gått fort har ho ikkje vore utan innhald.

Oslo

I Oslo vart det besøk i Munch-museet og vandring langs sjøfronten frå Bjørvika via Aker brygge til Tjuvholmen. Ein kan seie mykje om Oslo og byutviklinga der, men dei skal ha honnør for å ha etablert ein lang samanhengande offentleg sjøfront, med plass for ulike aktivitetar. Det har ein ikkje fått til i Bergen. Og Bjørvika er no fascinerande då, sjølv om mange meiner dette er grufull og lite menneskevenleg arkitektur.

*Upåklageleg utsikt frå Munch-museets øvste etasje*.

*Nybygg og offentlege areal i Bjørvika*.

Bardu

Så eit aldri så lite sprang til ei anna verd, til den årlege våronna i min andre heim i Sundlia i Bardu.

*Opp lia frå dalen ligg Kvilarsteinen, her kan ein bl.a. nyte utsikten til Istind*.

Bodø

Ein dags bussreise frå Bardu ligg Bodø, der barnebarnet skulle feire avslutta politiutdanning. Det var storslått og stilig arrangement i «Stormen», Bodø sitt imponerande kulturhus som også inneheld bibliotek og kafe, samt uteservering på kaifronten. Om kvelden var det middag, og på veg derifrå kunne vi nyte midnattsola.

*Kulturhuset Stormen i Bodø, her fra bibliotekdelen med utgang til sjønær uteservering*.

Bergen

No skal vi ikkje heilt gløyme dei få fine sommardagane vi har hatt her vest. Vêret har ikkje vore eigna til padleturer, med unntak av ein perfekt dag i skjergarden sør for Bergen. Der, på Bjelkarøy-Buarøy, fekk eg årets første dukkert.

*Forbi den gamle handelstaden «Bukken» mellom Lerøy og Bjelkarøy.*

Når ein har besøk frå andre stader i landet må ein sørge for å vise fram Bergen sine beste sider. Det er ikkje alltid dei mest kjente, mange perler er å finne utanom turistløypene. Denne gongen tok vi gjestane med på spasertur frå Breiviken, gjennom Sandviken, Stølen og Steinkjellergaten til sentrum. I Sandviken ligg Fiskerimuseet og «Bod 24», populær kafé/restaurant med uteservering som av Bergens Tidende er nominert i ei kåring av Bergens beste. Denne gongen frista ikkje vêret til å sitte ute, men inne fekk vi servert den største blingsporsjon med reker eg har sett. Og i Steinkjelleren finn vi indiebokhandelen «Heim«, absolutt verd eit besøk.

*Ved Bod 24 har BEFFEN lagt til kai, i selskap med fartøy frå Bergen kystlag.*

Og Bergen har fleire attraksjonar som gjerne går under radaren for dei uinnvigde. Siste godvêrsdagen for to dagar siden vart det Sverresborg, festningsområdet som ligg ovanfor Bergenhus, med flott utsikt og grøne plenar. Og tvers over vegen for Sverresborg, i Nye Sandviksvei, ligg Dr. Wiesener, bydelspuben som også er nominert til Bergens beste uteservering og er blitt mange sin fastlege. Eg kan røpe at det er denne eg har stemt på i BT si kåring av beste uteservering.

*Dr. Wiesener med høveleg servering på ein varm dag.*

Men no skal vi ha eit avbrekk frå dagane her vest. Snart går turen austover og etter kvart nordover, truleg gjennom Sverige som ein variasjon, no etter at pandemien ikkje lenger set stoppar for nabobesøk. På vegen ser vi innom den unge politimannen som no har sommarjobb i Vinje i Telemark, før han – som så mange andre – dreg til Oslo der han har fått seg jobb for ei tid. Det er stas, men generelt skulle eg ønskje hovudstaden ikkje var slik ein magnet på dei unge. Det trengs folk og politi andre stader i landet òg, men det kan vi snakke om ein annan gong.

Posta juli 21, 2022 av livsundheim 0

Andre tider

Tida går fort. Det er alt tre månader siste siste innlegg på bloggen. Rett etter at huset var seld vart verda plutseleg snudd på hovudet. Vårt naboland Russland gjekk til brutal invasjon i Ukraina og etterpå har ingenting vore som før. På eit blunk vart utfordringar med korona og klima avløyst av krig. I staden for daglege pandemioppdateringar er det no ufattelege krigshandlingar som pregar nyheitsbiletet. Kven skulle trudd? Putin klarte på rekordtid å jage våre alliansefrie naboland inn i NATO, dei fekk brått behov for ei trygg hamn. Vi veit at der er det USA som er og har vore dominerande, og at det ikkje alltid har vore fredsskapande aktivitetar der i garden. Brått er all motstand og skepsis mot denne alliansen bannlyst og rommet for sakleg og kunnskapsbasert meiningsutveksling snevra kraftig inn. Dei som måtte ta til orde for ei nyansert tilnærming og drøfting av moglege framtidige konsekvensar vert raskt stempla som hovudlause og naive støttespelarar til Putin. Det har skjedd noko med klimaet for samfunnsdebatt. Arbeid for fred, avspenning og nedrusting har fått dårlege kår. Tidlegare utanriksminister Søreide har uttalt at det no «ikkje er tida for å forstå, men å fordømme». Slike haldningar fører vel ikkje verda vidare? Våpenindustrien gnir seg nok i hendene, og Noreg, som har olje og gass å by på blir profitørar når kranane skrus til. For ordens skuld: eg meiner Noreg skal ha ei skikkeleg forsvar og akkurat no er det vel ikkje tida for å forlate NATO.

No ser det ut til at krigen kjem til å trekke ut i tid, med uvisst utfall. Når ein til tross for overnasjonale institusjonar som FN og eventuelle andre kanalar manglar reiskap til å hindre Russland si framferd, og Putin og hans medløparar blir sittande med makta der dei kan ture fram og fritt få spreie løgn og propaganda ser det heller mørkt ut. Og etter ei tid maktar ikkje vi som lever her heime i fred ta inn over oss alt ein ser og høyrer om redslene folk er utsette for, korleis dei har fått livet snudd på hovudet, drivne på flukt, alt rundt seg øydelagt. For ikkje å snakke om dei unge mennene, på begge sider, som blir kanonføde, jaga ut i krigen, kanskje med heimferd i kiste. Dei som Bob Dylan song om i «Universal Soldier»:

«He´s five foot-two and he´s six feet-four
He fights with missiles and with spears
He´s all of 31 and he´s only 17
Been a soldier for a thousand year»

Her heime

Nei, kven veit kor dette ender.

De omveltingane vi har hatt i vårt tilvere her i Bergen er av eit anna slag. Sidan tidleg i april har vi installert oss i ny leilegheit og nye folk har inntatt vårt gamle rekkehus. Flytteprosessen har vist seg å vere eit maratonløp der vi enno ikkje er heilt i mål. For tilårskomne folk som oss medfører flytting ei tidsreise, noko eg tidlegare har skrive om. Realiteten er at ein må kvitte seg med utruleg mange ting, det er ikkje småtteriar ein klarar å samle seg opp gjennom eit livsløp. Å velje ut det ein skal ta med seg vidare er vanskeleg, ja smertefullt, men ein kjenner seg som regel lettare etterpå. Eg er mindre sorgtyngd enn eg hadde trudd på førehand over å ha forlete staden der eg budde i 30 år.

*Jula varte til påske og lenger enn det*

For å kvitte oss med ting og tang har vi køyrt i skytteltrafikk til BIR sin gjenvinningsstasjon og gjenbrukshall i Åsane. I brukthallen der blir ting ikkje ståande lenge, det tyder på at marknaden for brukte ting er gunstig. Enkelte ting forsvann framfor augene på oss, vi hadde knapt sett dei frå oss før dei vart snappa opp. Til og med bøker forsvinn nokså raskt. Boksamlinga er no rundt rekna redusert med ein tredjedel. Men vi trengte likevel nye bokhyller og skap og diverse anna, det har i tillegg medført hyppige besøk på IKEA. Dei fleste av våre ærend har vi gjort i bydelen Åsane, det er den næraste staden for alt slikt ein treng til huset, men det er spreidd rundt på fleire kjøpesentra og ein må køyre mellom dei. Ikkje rart vi no er nokså utmatta.

Så var vi litt redd for at vi kom til å sakne utsikten frå vår tidlegare bustad på Lønborg. I staden har vi fått ein ny og interessant utsikt inn mot byen, også den med rikeleg sjøgløtt. Vi har lite å klage på, sjølv om det har vore ein del ting som ikkje har vore heilt på stell. Mange i sameiet her klagar på at reklamasjonar tar veeldig lang tid å få retta på. Og den nye blokka ved sida av (som er omgjort frå dei tidlegare fabrikklokala til Norsk Stålpress) skulle vore klar for innflytting, men der har utbyggjaren Bonava enno ikkje fått brukstillating pga uferdige fellesareal. Dei har måtte kompensere med hotellovernatting for dei som ikkje har kunne ta leiligheita i bruk!

Opplevingar

Vi har levd i ei boble dei siste månadene og det er få andre opplevingar å berette om. Før påske vart det ei reise til Luster i Sogn, i høve barnedåp, som fann stad i den vakre og historiske Dale kyrke. Kyrkjene står elles tett i her Sogn.

*Dale kyrkje i Luster*, *dåpsbarnet Eirid* *som midtpunkt*

Men våren, finaste tida i Bergen, er her for fullt. Vi opna padlesesongen 16. mai i knallvêr og rasta på Kyrkjetangen, eit av Bergens mest populære friluftsområde, som denne dagen hadde god plass på stranda.

Årets 17. mai vart storslått, med full feiring etter to års pandemi, aldri har eg sett så mykje folk i byen, og vêret var strålande.

I dag er det opning av Festspela, med dronninga og greier, også det etter to års pause. I strid med tradisjonen har vi regn og ruskevêr. Vi har ofte vore til stades, men i staden sit eg her ved kjøkenbordet og skriv. Eg merkar at vi har vent oss litt av med kulturelle ting i løpet av pandemistillstanden. Lyt gjere noko med det. Eg merkar også at eg har vore lenge borte frå skrivinga, skrivemuskelen må brukast jamnleg for ikkje å skrumpe inn. Og eg har eit litt større skriveprosjekt som har lege i dvale. Det skal fullførast, med tid og stunder skal det kome ei bok, så følg med, følg med.

Snart skal eg på den årlege forsommarturen nordover til Bardu for å ta meg av sekundærboligen og tilhøyrande uteareal. Mykje går i gamle spor, men noko er annleis dette året. Tanken på at verda der vi skal leve resten av våre leveår er endra, og framtida meir uviss, er ikkje god. Vi får likevel ønskje kvarandre ein god sommar, og ta vare på kvarandre, både dei nære og dei utanfrå som treng hjelp.

Posta mai 25, 2022 av livsundheim 0

Tidsreise

Som eg har annonsert tidlegare førebur vi oss på flytting. No står fotografering og visning for døra, og vi har fått instruksar frå meklar om korleis vi skal gjere hus og innbu mest mogleg freistande for potensielle kjøparar. Mykje må reinskast ut. Det er greit med det som er på overflatane. Det meste der skal ikkje kastast, berre stuvast vekk og det vert såleis ikkje så mykje å ta stilling til.

Men. I kjellarstova sto ein bokreol. I skuffeseksjonen der låg brev og mykje anna frå mi fortid på 70- og 80-talet, dette følgde med frå forrige flytting som fann stad ved inngangen til 90-talet. Her vart det gjensyn med store delar av mi historie, frå det smått turbulente 70-talet, til 80-talet då det også var mykje som skjedde, og fram til neste tiår då mykje hadde falle på plass. For vi skreiv brev til kvarandre den gongen, lange brev. Største bunken frå mor mi, som auste av si omsorg, sjeldan på under 10 tettskrivne sider. Så ein bra bunke frå nokre veninner, som eg enno har kontakt med og treffer når høvet byr seg. Utanom dette brev og kort frå folk som ei tid var innom livet mitt, og som sette meir eller mindre avtrykk. Nokre av dei heldt eg kontakten med nokre år, men så sklei det ut. No måtte eg vurdere kva av dette rikhaldige materialet som kunne gøymast for ettertida og kva som skulle kastast. Julekort med god jul og godt nyttår gjekk i bosset. Slike kort var det mange av, på den tida var tante- og onkelflokken så godt som intakt, og vi utveksla julekort. Det var kjekt, men eg hugsar dei alle saman godt sjølv om eg ikkje tar vare på julekorta. Eg heldt att nokre kort frå tanta mi som budde i Tyskland og trufast skreiv sine små årsrapportar. No har eg ingen att frå denne generasjonen, og eg er den eldste på mor si slektsgrein.

Nokre eksempel på ikkje-arkivverdig materiale.

Eg har ikkje tatt meg tid til å lese gjennom alle breva eg hadde samla på, det vart nokre stikkprøver. Men eg leste nok til å kunne slå fast at det tar tid å finne fotfeste i livet. Dette var ei tid der mykje skjedde både på det personlege og det politiske plan, og mange brev er sterkt prega av dette. Dei første breva er heilt frå tida eg kom til Bergen i 1969, direkte frå eit opphald i Vest-Tyskland, det skulle ta enno 20 år før landet vart sameint. To dagar vart eg sitjande i kjellarstova på mi tidsreise. Det tok litt tid før eg klarte å lande i notida att. Eg vart sett tilbake til ei tid der vi skreiv til kvarandre om studier, kjæraster, tvil, politisk engasjement, eksistensielle spørsmål, kultur, brot, etter kvart ekteskap, ungar, tidsklemme, jobbjakt, flyttingar, nye forhold etc. etc. Det skulle vore interessant å lest att breva eg har skrive, eg tippar det hadde bydd på overraskingar. For det er òg mykje som er gløymt eller fortrengt av alt ein har vore borti på den tidlege delen av livsvegen.

Og no er vi vel pensjonistar heile hurven, alle som eg høyrte frå og skreiv til på den tida. Mange veit eg ikkje av lenger, nokre er også gått bort. Eg er elles ikkje av typen som har for vane å fortape meg i fortida, har helst sett framover. Men underleg var dette møtet med dagane som forlengst er gått, og vemodig. Så må eg òg tenke: Korleis vil dagens generasjon kunne sjå tilbake på si fortid? I ei tid der kontakt skjer på sosiale media og e-post, kva blir att? FB, Instagram og Snapchat er flyktige media. Eit brev er noko heilt anna, ikkje berre fordi det er varig, men også fordi tankar kjem til uttrykk gjennom ord på ein heilt annan måte. Likevel ser eg ikkje bort frå at dei fleire siders skildringane eg fekk i eit brev frå ei reise i Latin-Amerika hadde eigna seg vel så godt i ein nymotens blogg.

Men har eg berre vore på tidreise i det siste? Slett ikkje. Det vart ein tur til min andre heimstad i Bardu i midten av januar, der vi fekk møte med vinteren slik han er i år, med veksling mellom sprengkulde, snøkov og mildvêr. Det var også besøk til familie og gode vener i Tromsø, som også er representert i den før omtalte brevsamlinga mi. Utan deltaking på TIFF, Tromsø internasjonale filmfestival denne gongen. Det var riktignok arrangert festival, men nedskalert, og det var ikkje like mykje liv i byen og på utestadene som tidlegare. Det er til å leve med, faktisk, det er ein del ting som ikkje freistar like mykje som før.

No takkar eg for meg denne gongen. Mykje å gjere og mykje og tenke på. Kan bli ei stund til neste gong. No snør det forresten i Bergen òg. Lenge til våren.

Posta februar 2, 2022 av livsundheim 3

Bøker til glede og besvær

Eg har alltid vore glad i bøker. Det ber huset preg av. No må bokhyllene slankast, det er ikkje mogleg å dra alt med seg til den nye leiligheita, som ikkje har kjellarstove med bokhyller på kvar vegg frå golv til tak. Riktignok har det vore luka i hylla tidlegare, der sto mellom anna ein god del bøker som eg hadde gløymt å avbestille den tida eg var med i bokklubb. Men hyllene har forlengst fylt seg opp att.

Internett har snudd opp ned på mykje. Tidlegare var det eit krav at alle møblerte og opplyste heimar måtte ha leksikon, kven hugsar ikkje leksikonseljarane som kom på døra og lokka med avbetaling på gunstige vilkår? No er det ingen som vil ha desse mursteinane, dei har lidd same skjebne som dinosaurane. Der dei tidlegare hadde ein viktig støttefunksjon i kunnskapssamfunnet, er dei no redusert til i beste fall å bli støtte for bordplater og hyller, for dei som er kreative og ikkje vil bruke pengar på Ikea eller Bohus. Så kva gjer ein med oppslagsverka som no breier seg i hylla?

Vi inviterte til sjølvplukk av bøker vi hadde vurdert til ikkje å forsvare plassen i hylla. Biletet under er tatt etter at dei hadde forsynt seg av det vi hadde lagt ut på tralla og hylla til venstre. Det er mykje att!

Å kvitte seg med Store norske leksikon er å seie farvel til ein æra, med sorg i hjartet. Men det nyttar ikkje å vere sentimental. Dei lyt ut, dei med, saman med dusinvis av bøker som eg er realistisk nok til å erkjenne ikkje kjem til å bli lest. Det er ikkje alt som har tålt tidas tann. Krimbøker ligg dårleg an. Så er det å velje ut dei som skal få forsvare sin plass i hylla. Då gjeld det å føresjå kva som har klassikarpotensiale. Nokre bøker vil òg ha verdi som føredøme og referansar for dei som skriv sjølve.

Rydding i bokhylla er no berre ein av aktivitetane vi held på med no i førjulstida. På nyåret blir det hussal og flyttesjau og ein lyt spare på kreftene. Julefeiringa er allereie gjennom fleire år nedskalert her i huset, og no er det attpåtil koronajul for andre år på rad, med nedstenging og restriksjonar på sosialt liv. Men nokre faste element må med. Eg held fast på den heimelaga sylterullen og lammerullen, samt tre-fire kakeslag.

I år må det lukast i julepynten som ligg i kasser som opptek altfor mykje plass. Det minkar både på rom og tid for oss som nærmar oss støvets år. Neste stasjon etter leilegheita i Biskopshus blir kanskje eit rom på sjukeheimen. Men før det kjem så langt, er det litt av kvart å halde på med og interessere seg for. Eg har i eit tidlegare innlegg skrive om mitt gjensyn med symaskina. Det er enno saker i skap og kister det kan lagast noko av. Eg har sydd om ein drakt frå tidleg åtti-tal, ei tid då ein ikkje sparte på volumet i klesstilen. Det var skulderputer og over-sized og dermed litt stoff å ta av, sjølv om det no er eit anna volum på ho som skal iføre seg det omsydde plagget.

Som sagt, det er mykje å halde på med. Eg har dei siste åra sysla med litt skriving. Også i år fekk eg med eit bidrag i ein antologi, som høveleg nok for denne tida heiter «Julemirakler». I stykket «Huset» uttrykker eg tankane hos eit fråflytta hus i utkant-Noreg i juletida. Tidlegare har eg bidrege med «Biletminne» i antologien «Tidsvitne» og «Forboden frukt» i «Kjærlighet i koronaens tid». Alle desse kan kjøpast her. Eg held også på med eit anna prosjekt, som bygger på historia eg har skrive om før i innlegget Haugianerslekt i Målselv.

Det er forresten meir ein kan bruke bøker til i desse tider. Nokre bibliotek har satsa på nålefrie tre. Men for oss blir det vel helst gran i år også.

Då avsluttar eg med å ønske alle ei god jul med yndlingsnissane mine som skal få vise seg fram offentleg også i år, på saueskinn av spelsau frå Vinje i Telemark, der min tidlegare gode kollega Signe har slått seg ned i heimbygda.

Posta desember 18, 2021 av livsundheim 4

Haust og tida som går

Då var hausten her og vi er tilbake i Bergen. Det vart eit lengre opphald i den andre heimen i nord enn planlagt. Mi kjære, alltid blide og positive tante Solveig gjekk bort 18. august og då måtte sjølvsagt heimreisa utsetjast ei veke slik at vi kunne følgje ho til grava i Målselv kyrkje. For sjølv om ho hadde vore bufast i Tromsø by det meste av livet, var det i heimbygda Målselv både ho og ektemannen kjende seg heime og der begge no er gravlagt. Gravferda fann stad ein vakker og solfylt dag, heilt i tante si ånd. Og for meg vart det gjensyn med slektningar som eg ikkje hadde sett på årtier, no er det på dette viset ein treff dei. Eg møtte også ei frå den tida vi begge gjekk på Tromsø gymnas og som no var inngifta i familien.

Tante Solveig var den siste av mine biologiske tanter, både på mors- og farssida. Alle onklane er også gått bort. Det betyr at eg no er den eldste av etterkomarane til mine besteforeldre Otilie og Gabriel Pedersen Solli. For døden har også gjort innhogg i søskenbarnflokken. Tante var mi mor si syster, i barneflokken på fem var dei fire systre som alle passerte nitti med god margin. Tre av dei var berre tre år unna dei hundre. Slektar eg på morssida kan eg sjå fram til eit par tiår til, riktignok med fare for noko demens på slutten. Inntil vidare får ein vel ta seg i vare som best ein kan. Men erkjenninga av at tida går og at dagen nærmar seg då ein ikkje lenger er blant dei levande, trenger seg på.

*Tre av tantene på muntert møte i Oslo i 2005. Frå venstre Torunn, mor mi Pauline (eldst) og Solveig (yngst).*

Det vart altså ei ekstra veke, vêret var kaldt og surt og lite freistande for friluftsliv. Tromsøturen var unnagjort, der var det første barnebarnet, ein månad gammal, det sjølvsagte midtpunktet i min bror sin familie. Der fekk eg også treffe alle mine tanteungar, som no er godt vaksne blitt. Og sidan min bror hadde fullt hus fekk vi losji hos mi veninne frå gamle dagar, alltid triveleg hos dei. Så kva skulle vi finne på, no når også sjåen var ferdig reparert? Det vart ny tur til fargehandelen på Andselv, der vi no er å rekne som faste kundar. Den lenge påtenkte oppussinga av eit soverom vart realisert, og vi var såre nøgd med resultatet – og oss sjølv. Og så vart det nokre fine dagar på slutten, med tur til Sørhusfjellet som ligg ved grensa mellom kommunane Sørreisa, Målselv og Bardu. Fjellet er lett tilgjengeleg og har vid utsikt både mot sivilisasjon og villmark.

*Sørhusfjellet, med utsyn til flystripa på Bardufoss, fjellandsbyen, Blåtind og Mauken*

Studenten som vi hadde avtale om å møte i Bodø hadde fått andre dose av covid-vaksine (Moderna) dagen i forvegen og det hadde slått han såpass mykje ut at det berre vart ein kort visitt til hybelen på Mørkved. Vi kunne konstatere at han hadde fabelaktig utsikt til Børvasstindan og at det elles sto bra til. Siden vi hadde tatt avstikkaren frå E6 til Bodø valgte vi å reise vidare via Saltstraumen og Misvær. Det er ofte omvegane som er best. Så vart det overnatting i Mosjøen og Trondheim og så Sognefjellet og Tindevegen ned til Årdal, i strålande vêr. 16 varmegrader på Sognefjellet!

*Bodø veks i høgda, det rivast og byggjast*

Etter tre dagar på vegen nådde vi fram til vår bopel i Bergen. Eg er av dei som har ein fot på landsbygda og ein i storbyen. No kjentes det godt å stø seg på byfoten. Ikkje visste eg kor mykje eg hadde sakna byen før eg igjen kunne rusle rundt i gatene å sjå på hus og folkeliv. Altså, Bergen er ein fabelaktig by, og no var det også godt og tørt vêr!

Ja, Bergen har hatt den tørraste sommaren på aldri så lang tid. Eg frykta for plantane etter vårt lange fråver, sjølv om studenten nok hadde gjort ein innsats for å berge dei. Mirakuløst nok hadde dei aller fleste plantane både ute og inne klart seg. Rosene står fint og blomstrar for andre gong. I morgon, 13. september er det stortingsval. Eg har unngått køane for å førehandsstemme og har tenkt å møte opp i vårt vallokale på Hellen skole på sjølve dagen. Då er det berre å ønske godt val og velje riktig farge!

Posta september 12, 2021 av livsundheim 0

På seinsommaren 2021

No har bloggen vore i dvale sidan i våres. Når sommaren snart går mot slutten er det sanneleg på tide å vekke han til live att. Eg gjorde eit forsøk midtsommars, men vart stoppa av at verktøyet ikkje fungerte slik det skal. Som om ikkje det var nok, ville heller ikkje tastaturet på IPaden samarbeide. Etter mykje att og fram viste det seg at trøbbelet på Mac’en kom av at eg ikkje hadde oppdatert operativsystemet på ei god stund. Det krevst alltid litt mot å sette i gang med omfattande oppdateringar, kva om alt krasjar? Det gjekk bra, og eg fekk også nytt tastatur på IPaden kostnadsfritt. Men det er eit tankekors at det i denne digitale tidsalder då det forventast at alle skal vere på nett, er mange som av ulike årsaker ikkje maktar å følgje med i svingane og som til slutt blir sittande med forelda utstyr og ubrukbare system. Og har du for gamal datamaskin stoppar også moglegheitene for oppdateringar. Eg vonar det etter kvart blir større merksemd på den digitale utanforskapen som er ein realitet for mange grupper i dagens samfunn.

Men nok om det. No er eg på mitt andre besøk nordpå denne sommaren. Det første i juni for å utføre våronn på eigedomen og nyte forsommarens gleder. Så eit lengre mellomspel heime i Bergen og omland før vi i slutten av juli kunne køyre av garde på sommarens siste etappe i nord. Og her er eg i skrivande stund, mens eg ventar på at godvêret skal kome att og blåbæra haustast. Årets molter er i hus (det vart litt meir enn vist på biletet under).

Forsommar i villmarkskommunen Bardu

No vil det føre for langt å kome med utfyllande oppsummering av sommaren 2021, det får bli nokre smakebitar. Eg har i løpet av tida som er gått sidan sist hatt ein del tankar om tema eg ville ta opp. Då eg var her i juni og skulle gå den vanlege turen opp lia, fekk eg sjå på nært hald kva spor moderne maskinell skogsdrift let etter seg i naturen. No er det lovfesta at det skal ryddast og istandsetjast etter avslutta drift, men eg er usikker på om såra er grodde i mi levetid. Eg er sjølvsagt ikkje motstandar av å utnytte skogsressursane og å opne opp i tilgrodd landskap. Men kan det ikkje gjerast på eit meir skånsomt vis?

Det vart eit slit opp lia, men vi kom oss omsider til rasteplassen på Kvilarstenen og kunne nyte synet av ein enno snødekt Hjerttind og nyutsprungen lauvskog.

Bardu kommune profilerer seg som villmarkskommune. Her er både nasjonalpark (Rohkunborri) og rovdyrsenter som er samlokalisert med Polar park, verdas nordlegaste dyrepark. Her er store utmarksareal og utmerka tilhøve for friluftsliv, jakt og fiske. No har det seg slik at her også er sauebønder, nokre av dei har sauebeite farleg nær inntil forvaltningsområdet for bjørn. Bjørn og sau er ein uheldig kombinasjon. Svoltne bjørnar som kjem ut av hiet på vårparten ser seg gjerne om etter lett tilgjengelege kaloriar. Om dei kjem over ein saueflokk er det lett å la seg friste, og då helst av dei mest fetthaldige delane utan ull, slik som til dømes jur.

Det er ikkje greit for bonden å finne dyra sine sundrivne. I den oppheita diskusjonen som gjekk føre seg i Indre Troms i sommar var det fleire som meinte bjørnen er ein lystmorder, som gjer slikt for moro skuld. Vekk med heile bjørnestammen, meinte somme. I alle fall må han sjå til å halde seg unna beiteprioritert område. Ikkje så lett for bamsen å forstå kor grensa går og at det er fy å ikkje ete opp maten. Historisk sett kom bjørnen før sauen. Kanskje bør det etablerast ei buffersone mellom dei? Rovdyrpolitikken er noko som set sinna i kok her i traktene, og ordføraren i Bardu frå SP er, ikkje overraskande, sterkt engasjert på bøndene si side. Eg, som drista meg til å kommentere eit FB-innlegg i lokalavisa om at villmarkskommunen jublar over felte bjørnar og at bjørn er bjørn og ikkje lystmordar, fekk mellom anna spørsmål om eg i det heile tatt hadde vore i Bardu? Noko eg nokså enkelt kunne bekrefte. Men her er såvisst ingen enkle løysingar.

Sommaren i vest

Det har vore ein fin sommar på Vestlandet. Det har blitt både fotturar og padleturar i byen og omlandet. For eit privilegium det er å ha tilgang på nære naturområde å ferdast i! I mai er Bergen på sitt finaste. Det er ei god stund sidan 17. mai, men eg spanderer eit bilete frå ein spasertur i Fjellveien denne dagen.

*I Fjellveien 17. mai*. *Årets rododendronblomstring overgjekk seg sjølv.*

*Padletur i bynær skjærgård. Danskebåten passerer på vei sørover*.

*Utsikt over Bergen frå turvegen Tippetue*.

Så fann vi ut at vi skulle ta ein tur til Tysnes og unne oss eit opphald på Haaheim gård . Her er idyllisk hage, romantiske omgjevnader og topp restaurant. Det vart også padletur i Godøysund med Solstråleøya og bading i Kjevikjo.

Sommaren 2021 er for oss siste sommaren med hage og terrasse med utsikt mot byfjorden. Det er sjølvsagt litt vemodig, men på sikt er det nok betre for oss litt aldrande personar å flytte til leiligheit utan trapper, vedlikehald og hageflekkar der ugraset trivst så altfor godt og er ei plage for vonde ryggar.

*Siste juli månad med kos på terrassen på Lønborg*

Seinsommaren i nord

I slutten av juli gjekk turen igjen mot nord, i bil denne gongen. Først over Fillefjell og Valdresflya, seinare langs den velkjende og tidvis trøyttande E6. Av tidsomsyn vart det ikkje den meir spektakulære kystvegen denne gongen heller. Men det er mange fine stader også i innlandet.

Vi venta besøk av bobilturistar som ville sjå innom vår bustad i Bardu. Dei – Bjørn si søster Wenche og sambuar Kai – fekk i alle fall med seg ein tur på vårt lokale Sundlifjell, dette var før moltesesongen.

*Ved Stenvatnet på Sundlifjellet saman med Wenche og Kai*

Vêret har vore vekslande, men med ikkje så reint få godvêrsdagar, som vi utnytta så godt vi kunne. Denne gongen har vi ikkje vore på dei heilt spektakulære stadene, men oppsøkt både kjente og meir ukjente stader innanfor halvannan times køyretid. Eg lar bileta tale for seg.

*På gamle slektstomter i Sollia, Målselv. Dette er halvdelen av mine tipp-tippoldeforeldres hus, visstnok bygd i 1825 men nå sørgelig forlatt.*

*Flott padledag i Aursfjorden, sidearm til Malangen*

*På sykkeltur i det breie og fruktbare Målselvdalføret. Her på veg ned til Målselvfossen*, *langs ein byggåker, sjeldan syn i våre dagar.*

*Den mektige Målselvfossen sett frå austsida.*

Men har her verkeleg berre vore fritid og godvêr? Slett ikkje. OBS’en på Andslimoen og fargehandelen på Andselv har hatt besøk også i sommar. Utbetringa av sjåen skal fullførast og nokre vindu fiksast litt på. Og det har vore kalde dagar, gråvêr og regn slik som i dag.

Dette vart eit summarisk tilbakeblikk på ein sommar som tross alt ikkje er heilt slutt enno. No blir det snart bytur til Tromsø og litt sosialt liv med familie og vener der. Deretter nokre dagar i Bardu før det blir retur mot sør, truleg med ein visitt til studenten i Bodø og familie i Trondheim. Hausten ventar med ryddesjau og etter kvart sal av noverande bustad. Ein får ta det som det kjem.

Posta august 12, 2021 av livsundheim 1

Både vinter og vår

No har eg i lengre tid forsømt bloggen. Tida flyg, alt man gjer og faktisk også ikkje gjer tar tid. Men no lyt eg ta meg saman før vi skriv mai månad. Ja, kva har eg no halde på med sidan sist? Geografisk sett har eg vore både i nord og i sør, i indre strok og i aller ytste. Påskehelga i Bardu i vekslande vêr, med hyggeleg besøk av studenten som dette året får prøve seg på sitt framtidige yrke på lensmannskontoret i Nordreisa. Koronaen la sjølvsagt ein dempar på tilbod som elles er opne i skisesongen. På gode gamle Kampenhytta var det ikkje servering denne påska, men heldigvis var eit rom opent slik at ein kunne få spist nista og varma seg. Idrettslaget Kampen skal ha alt mogleg skryt, truleg er dei noko av det viktigaste limet i lokalsamfunnet, i den vesle grenda i Nedre Bardu som blant anna stadig må kjempe for å behalde barneskolen.

*Rast på Kampenhytta, før snøbygane kom*

Eg presterte å øydelegge ein av dei no etter kvart antikvariske Rottefellebindingane på dei førti år gamle skia som eg brukar når eg er på desse kantar. Det vart derfor ein tur opp lia til fots, på gamle trakter, opp til Kvilarstenen, ein ynda rasteplass med lange tradisjonar. Dagen etter fekk eg likevel låne meg eit par ski av ein god nabo, så då vart det ein tur på Sundlifjellet. Sidan det, til tross for forsøk på alle sportsforretningane i området, ikkje var mogleg å finne make bindingar, begynte eg så smått å gle meg til å skaffe meg nye ski. Men då hadde eg ikkje rekna med bror min i Tromsø, som tar vare på det meste, og som stolt kunne hente fram just riktige bindingar frå kjellarboden. Så då blir det vel ikkje nye ski likevel.

*Utsikt frå lia over min barndoms dal og Istind*

*Opp mot Sundlifjellet, Istind i bakgrunnen også her*

Tilbake i Bergen kunne vi konstatere at våren ikkje var komen lenger enn då vi drog derifrå tre veker tidlegare. Men skisesongen hadde vi ikkje noko ønskje om å forlenge, så då vart det ein søndagstur ute i havgapet, på Algrøy vest for Sotra. Der skulle det vel vere god plass, tenkte vi. Det hadde også mange andre tenkt, for parkeringskapasiteten ved utgangspunktet for turstiane var sprengt. Men tur vart det, på ei rute som av turlaget var markert som «enkel» – ein rundtur Maggevika – Kongvika. Vel, det skal gode kne til for å forsere dette opprivne kystlandskapet, for til tross for at det ikke er mykje høgdeskilnad, så er det ein god del kløfter som skal forserast. Eg er ikkje alltid samd i turistforeiningane si klassifisering, dei er truleg berekna på folk under førti. Stavar er godt å ha. Det er røft her ute, bølgjene får slå uhindra mot land og skal ein reise vestover herifrå er det vel ikkje landkjenning før Shetland.

Elles er det litt styr i samband med den tilstundande flytting til ny leilegheit. No er nemleg tida komen for såkalla «tilval», til kjøken og diverse anna. Kronene renn fort unna, utan at vi på nokon måte har lagt oss på ei dyr og eksklusiv line. Kvar minste endring kostar flesk. Det var irriterande å oppdage at standard dørtersklar ikkje kom til å harmonere med standard golv, skulle det bli heilskap måtte det bestillast ekstra tersklar til 600 kr stykket. Og det blir sikkert mykje anna å gruble over etter kvart. Inntil vidare får vi nyte siste våren og sommaren i vår noverande bustad.

Etter eit drygt år med pandemi kan ein verkeleg begynne å lure på når vi skal kome tilbake til normale tider. No har det verkeleg gått både vinter og vår – to gonger. Noko av det eg ser mest fram til er å sleppe desse munnbinda. Elles har eg som frisk pensjonist i Noreg lite å klage over, og eg har fått mitt første vaksinestikk. Ikkje alle konsekvensar er negative heller, ein har fått rikt høve til å gjere seg kjent med kvalitetane i sitt nære miljø og kan gle seg over dei små ting. I dag var eg ein tur til byen, det har ikkje vore for ofte i den seinare tid. Nydeleg var det å spasere gjennom Sandviken til sentrum, og for ein fin by, Bergenshjertet svulmar. Men hovudærendet mitt var å få med meg utstillinga til Thomas Pihl i KODE 2. Han er kjent for sine store einsfarga måleri, eller monokrome som det heiter på fagspråket. Eg fann ut at slik kunst passar godt i denne tida, som for mange kan opplevast som monoton. Når ein står med opne auge framfor desse måleria og gir seg tid til å betrakte dei, trer nyansane fram på forunderleg vis. Men ein må gi seg tid, for dette er subtilt, bokstaveleg talt «det små i det store».

*Tre av Thomas Pihl sine utstilte måleri*

No ventar vi berre på at våren skal kome for alvor. Han kjem seint, men vonleg godt.

Posta april 27, 2021 av livsundheim 0

Takk for det gamle?

Ein takkar som regel for det gamle på sjølve nyårsaftan, men no er vi alt komne til første dagen i 2021 før eg fekk summa meg. Eg set spørjeteikn fordi mange meiner dette året var lite å takke for, det kom med koronavirus og pandemi som førte til dødsfall, unntakstilstandar og ulemper for folk flest, for nokre meir enn for andre. Men tenkjer ein etter er det kanskje likevel ein god del å takke for i dette året. Vi har fått ei påminning om at livet er lunefullt, at vi må vere førebudde på at ikkje alt kan gå på skinner heilt inn i evigheita. Lærdom skal ein vere takksam for.

*Julestemning på «Testplassen». Fargeinnslaget er det dei nye el-sparkesyklane som står for.*

Vi veit enno ikkje når vi ser slutten på denne pandemien, men med vaksine på plass kan kanskje året 2021 bli tilnærma normalt. Eg ser fram til den dagen eg ikkje lenger treng å tenke på om eg har hugsa å ta med munnbind når eg skal på butikken eller bussen. Dessverre ser det ut til at viruset har evne til å kome med stadig nye og meir smittsame mutasjonar. Her i rike Norge har vi likevel sluppe relativt lett unna, det skuldast ikkje berre oljepengane, men også at vi, til tross for politiske motsetnader, stort sett har stått saman i ein samla innsats for å få kontroll.

Dei nye utfordringane har også utløyst mykje kreativitet. Ein har funne nye måtar å arbeide på og mange har fått øve seg på kommunikasjonsteknologi. Ikkje minst har ein fått augene opp for kven det er som utfører livsviktig arbeid: dei som står på i helse- og omsorgssektoren, dei som yter tenester innan undervisning, transport og varehandel, dei som sørger for bygg og vedlikehald av alt det materielle vi omgir oss med og mange andre. Og ikkje å gløyme kulturlivet som har lidd store tap i denne tida, alle dei som gjennom si verksemd gir farge og liv til tilveret. Med andre ord, vi har hatt høve til å tenke over kva som er viktig her i livet.

Mange museum er nedstengde eller har redusert aktivitet, men i romjula fekk vi høve til å sjå utstillinga på KODE 1 med Knag-møblar. Det var ein gong eit levande møbelsnekkarmiljø i Bergen. Særleg imponerande er møblementa med intarsia – innfelte bitar som dannar mønster. Møblane passar nok ikkje heilt inn i dagens interiørstil, men for eit handverk! Bileta under viser eit par intarsia-detaljar.

Som eg har nemnt tidlegare tar vi sikte på å flytte i leiligheit til neste år. Vi vil levere vidare vår noverande bustad i best mogleg stand og har derfor no i førjulstida hatt ein dyktig fagmann til å skifte kledning og nokre av vindauga. Ikkje var han høgderedd heller, der han sprang opp og ned på stillaset frå morgon til kveld. Dyktige fagfolk er gull verd, ein må berre ta av seg hatten.

*Høgt til vêrs på stillas i adventstida.*

Men 2020 hadde fleire ting på lur før nyåret kunne ringast inn. Katastrofen ramma brått den vesle kommunen Gjerdrum på Romerike der grunnen for ein stor del består av leire avsett på ei tid då området låg under havnivå etter siste istid. Når den salthaldige leira vert utvaska av ferskvatn svekkast bindingane mellom leirpartiklane og ho blir til kvikkleire som kan kollapse dersom ho blir utsett for omrøring eller belastning. Grunnen blir til suppe. På Ask i Gjerdrum forårsaka kvikkleira eit skred som førte til utrasing av eit relativt nytt bustadfelt. Ein ytterst krevjande redningsaksjon er i gang og situasjonen er i skrivande stund ikkje avklart. Menneskeliv er gått tapt og dei materielle skadene er enorme. Dette er eit varsko for framtida. Klimaendringar med auka nedbør og vatn på ville vegar krev strengare krav til arealplanlegging og utbygging.

2020 er eit år som grunna pandemien kjem til å gå inn i historia og vert sikkert eit referansepunkt når ein i framtida snakkar om tida som var. For eigen del har eg levd godt og skjerma utan mange forsakingar, eg har vore heldig. At utanlandsreiser må settast på vent er til å leve med, men eg håpar det snart kan bli ein vintertur nordover til min andre heim. Verre står det til mange andre stader, både med det eine og det andre. Eit eksempel er vår alliansepartnar USA som har gjennomført eit presidentval der den utstemte og trumpete presidenten nektar å gi seg. Han utfordrar maktfordelinga, twitrar til alle døgnets tider og prøver å fyre opp stemninga blant tilhengarane sine, som faktisk er mange, så utruleg det enn kan verke for oss nordmenn som er vant med ein heilt annan standard på dei som er i styre og stell. Eg har lagt meg til (u)vanen med dagleg å sjekke Donald sine stadig meir rabiate twittermeldingar, det er så ein ikkje trur det ein leser. USA framtrer som ein svært splitta nasjon og det er lett å tenke på liknande tilstandar i mellomkrigstida, og kva det førte til. I dag er det skremmande enkelt å finne seg kanalar for falske nyheiter og propaganda. Ein får håpe det ikkje flyt heilt ut i kaos der borte, som med kvikkleira når bindingane forsvinn. Det er djuptliggjande og strukturelle årsaker til denne tilstanden, og sjølv om ein får ein mentalt oppegåande og anstendig president med folkeskikk spørs det om USA klarar å reparere skadene.

Så tilbake til det heimlege. Nyåret er her og dermed er ei særs roleg jul på hell. Bortsett frå hyggeleg besøk frå barnebarnet studenten har vi feira helga i tosomheit. Eit amputert selskapsliv har det nok vore for mange denne julehelga. På denne første dagen i det nye året var det sol frå skyfri himmel. Det var lett å la seg friste til ein tur ut i godvêret og vi var ikkje åleine langs vegen. Bergens gater er elles i løpet av kort tid blitt prega av el-løpehjul i store mengder, levert av fleire leverandørar som opererer med kvar sin farge på doningane. Desse framkomstmidla, som utelukkande vert nytta av den yngre garde med friske bein, kan ein no etter bruk finne fråsett kvar som helst, gjerne midt på fortau, før dei blir samla inn og plassert på sine faste plassar. Også brukte munnbind er eit nytt innslag i vegkantane, det er visst for mykje bry med å kaste dei i bosset.

Uansett går det mot lysare tider og vi kryssar fingrane for at alle våre gode ønsker for det nye året blir oppfylt. Eg avsluttar med eit bilete frå dagen i dag, som varta opp med ein skyfri horisont ved solnedgang.

*Solnedgang over Helleneset 1 nyårsdag 2021. Denne utsikten frå stovevindauget må vi om ei tid dessverre gi slipp på.*

Posta januar 1, 2021januar 3, 2021 av livsundheim 0

Tankar på seinhausten

Bloggen har lege i dvale ei stund og no står forsyne meg snart vinteren for døra. Første vinterdagen – 14. oktober – er tilbakelagt, utan at han her på desse kantar var særleg vinterleg. Vi har hatt ein nydeleg seinhaust, i motsetnad til ein særs regntung septembermånad. Ja, Vestlandet vekker både kjærleik og hat. Med så mykje godvêr på ein gong er ein jo også forplikta til å kome seg ut, ein veit det ikkje varar. Det vart tur til Fjellhytten, fisketur i Kjerrgarden på Askøy (utan fiskelykke) og spasertur i Nygårdsparken, for å nemne noko. Skriving blir nedprioritert under slike høve, og eg har også hatt nokre andre prosjekt som konkurrerer med bloggen.

Det må ryddast før det skal flyttast

I tidlegare blogginnlegg har eg nemnt diverse ryddeprosjekt i heimen. No har vi sett oss i ein situasjon der vi innan ein tidshorisont på eit og eit halvt år for alvor må rydde oss heilt ut av rekkehuset her på Lønborg. Motivet for å flytte er utsikten til eit meir sutalaust liv i alderdommen, på eitt golv og utan krav til ytre vedlikehald.

Mens eg ved tidlegare flyttingar har flytta lengre og lengre ut i Sandviken, kjem vi no til å snu oss andre vegen, innover mot Sandviken og byen, til ei leilegheit i eit flunkande nytt bustadprosjekt på eit tidlegare næringsområde i Breiviken, nær der vi budde på 1980-talet. Inst inne synes eg det er litt synd at islettet av næringsverksemd forsvinn frå dette nabolaget, tilliks med mange andre nabolag der det er transformasjon på gang. Byutvikling reiser mange problemstillingar. Dette prosjektet legg no i det minste ikkje beslag på meir av Sandviken si stadig meir nedbygde strandsone.

Grunnarbeid for nytt leiligheitskompleks i Breiviken. Enno litt å gjere før vi kan flytte inn.

Minner frå Hellen skole

Første ryddeetappe var å hente ned kartongar som har lege i dvale på loftet heilt sidan vi flytta inn her for 30 år sidan. Mykje av innhaldet viste seg å vere diverse papir frå sonen si tid i barnehage og skule. Her var teikningar og elles smått og stort frå åra på Hellen skole. Skrivebøker, mattebøker og arbeidsbøker vitnar om ein pliktoppfyllande og flink elev som fekk gode skussmål. Her låg også nokre av dei humoristiske teikneseriestripane han laga. Han var ein mangfaldig person som hadde fortent ein betre skjebne. Det vart eit verdifullt tilbakeblikk på den gode tida. Med nokre unntak gjekk likevel det meste i bosset.

Jubileumsavis for Hellen skole, teikning: Sissel Kyrkjebø, klasse 5c

I haugen av papir fann eg jubileumsavisa for Hellen skole frå 1980, då skulen var 25 år. Og kven andre er det som har fått æra av å illustrere forsida enn Lønborgs store stjerne, sjølvaste Sissel Kyrkjebø som gjekk to klassar over sonen min og som vaks opp i ei høgblokk på Lønborg, over noverande Coop rett borti vegen.

Frå den akademiske verda

Men her var ikkje berre etterlatenskapar frå sonen sine skuleår. Her låg førelesingsnotatar og kompendier og diverse anna frå mine studieår ved det samfunnsvitskaplege fakultetet ved Universitetet i Bergen. Det meste vart kassert, eg klarte ikkje heilt å sjå nytten i den livsfasen eg er komen i. Lat oss håpe noko av stoffet har vore til nytte på ein eller annan måte, i yrkeslivet eller på andre frontar.

Sjølv om eg kvitta meg med det meste, gjorde eg likevel eit par unntak, tenkte noko framleis kunne ha aktualitet. Det eine unntaket var nokre notatar om «Struktur og dialektikk – strategier i studiet av sosial endring» (1976) av Gudmund Hernes, Sosiologisk institutt, dit han var komen som landets yngste professor, rett frå Junaiten. Her vert det blant anna operert med endringstypane 1) enkel reproduksjon, 2) utvida reproduksjon, 3) transisjon eller overgang og 4) transformasjon, omforming. Dei to siste særlege interessante.

Det andre var kapitlet «Sentrum og periferi som eit forhold mellom produksjonsmåter» i Jon Naustdalslid si magistergradsavhandling «Interessedimensjonar i norsk distriktsutbygging» (1974). Absolutt aktuelt tema i notida, sjølv om eksempla som er brukt er litt utdatere.

Her dukka også opp rapportane frå eit arbeid eg utførte i 1984 for Bergen kommune, oppmålingsavdelinga: «Arealbruk og arealbruksendring i Bergen 1970 – 1980 – metode og hovedresultater» og «Arealregistrering i Bergen – en metodesammenligning». Utruleg kva ein har halde på med ein gong i tida. Eg trur ikkje desse vert klassikarar.

Frå min sykarriére

I kartongane på loftet låg også talrike klesplagg. Forutan diverse barnetøy vart det sanneleg gjensyn med dei sjølvsydde kjolane eg ikkje forsto kor var blitt av etter at vi flytta. Eksklusiv haute couture frå 70- tal og tidleg 80-tal! No for tida går det minst halvårsvis mellom kvar gong ein ifører seg penkjole, det går i bukser, T-skjorter og ulltrøyer året rundt. Sidan det ikkje lenger er samsvar mellom min og kjolane sin storleik og det derfor er utelukka at nokon får se meg iført dei, og fordi eg gjerne vil vise kor flink eg har vore med nål og tråd, skal eg no vise dei fram her. Elles har eg sydd mange fleire kjolar enn dette gjennom tidene, men dette er altså dei som låg i skjul på loftet i 30 år.

Eg er særleg imponert over den kvite kjolen. Heilfora med silke, tynt stoff utanpå, vaffelsaum nede på ermene, storleik 38. Kanskje nokon av lesarane går i giftetankar? Den lyseblå vart i kortaste laget, hadde knapt med stoff. Den lange lysegrøne var brudekjole i ein gong langt tilbake i tida. Det tilhøyrande beltet under bringa manglar. Eg ser med beundring på den stripete nede til venstre. Her har eg vore treffsikker med stripene, hadde nok skåra høgt i Symesterskapet. Desse plagga skal eg ikkje kvitte meg med, om det då ikkje skulle vere nokon som brenn etter å overta dei.

Eksempel på transformasjon

Eg har forresten tatt opp hobbyen med å produsere matter av gamalt sengetøy. Framifrå syssel der alle slags tankar kan flyte fritt mens ein riv dynetrekk i strimlar og deretter heklar i veg med heklenål nummer 10. Og resultatet kjem raskt, ferdig på få timar. Biletet under viser eksempel på transformasjon av eit dynetrekk og eit putetrekk.

Oppsummering

Eg ser no at det eg har skrive i det føregåande – med fare for å lyde pretensiøst – kan løftast opp på eit universelt nivå. For det dreier seg jo om handtering av fortid, notid og framtid. Då må ein rydde, kvitte seg med noko og bevare noko. Så kan ein vurdere korleis ein kan gjenbruke og omforme. Og notida lyt ein ta vare på som best ein kan, ein måte å gjere det på kan vere å utnytte fine haustdager til å ta ein fjelltur, fisketur eller tur i parken.

Så er det ikkje til å kome ifrå at ein av og til bør flytte på seg og endre på ting med tanke på framtida. Og når vi om ei tid flyttar til noko nytt så er det andre som forhåpentleg ser fram til (og vil betale for) å gjenbruke vår bolig.

Utfordringar dukkar opp stadig vekk. Då eg skulle skrive dette innlegget oppdaga eg at redigeringsverktøyet på bloggen var blitt endra. Eg måtte altså omstille meg. Eg vart irritert, dette hadde eg ikkje bedt om. Så finn eg ut av det likevel og ser at det kanskje ikkje er så dumt. Det er aldri for seint å lære.

Posta oktober 20, 2020oktober 31, 2020 av livsundheim 0

Livsløp

Stort og smått om liv og litteratur